Warning: set_time_limit(): Cannot set time limit in safe mode in /home/rahpouyanc/domains/rahpouyan.cn/public_html/includes/config.php on line 15  مجتمع پزشکی طب سنتی شهدای رهپویان وصال شیراز

حدیث روز

روزه

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله میفرمایند:

هیچ یک از بندگان  برای خشنودی خداوند روزه نمیگیرد ، مگر آن که تن او سالم و پاداشی بزرگ برای اوست .

احادیث نامه پزشکی صفحه370


آمار


جزوات آموزشی

مروری بر کلیات طب سنتی ایران

تعریف طب سنتی: طب سنتی ایران آمیخته ای از علمی و هنر و ذخیره ای از علم یونان است که با کمک تجربه در طول سالیان حیات انسان آزموده شده است. مکتبی که در دوران زرین شکوفایی تمدن اسلامی و با طلوع ستارگان پر فروغ تاریخ علم،تجربه،ابن سینا، رازی،جرجانی،خراسانی و ... گسترش یافت. این مکتب با داشتن ریشه ی عمیق و طولانی، انسان را فقط از بعد مادی نمی نگرد بلکه به ابعاد دیگر او به عنوان خلقه الهی نیز توجه دارد. در این ( طب سنتی ارزش زیادی برای انسان قائل می شود

توجه به روش زندگی،تامین هوای سالم،تغذیه ی درست،فعالیت کافی، استراحت به اندازه و تعادل حالات روحی- روانی شعار طب سنتی ایرانی – اسلامی است.

اکنون جامعه پزشکی جهان به اهمیت و ارزش درمانهای طبیعی و مکاتب سنتی و مکمل از جمله طب سنتی چین،طب سوزنی،هومیوپاتی و... توجه زیادی دارند. و پزشکان و محققان در ایران و دیگر کشورهای جهان به شناخت منابع طب سنتی ایرانی گرایش پیدا نموده اند.

حکمت و طب: هر مکتب طبی با نظریه و دیدگاه خاص به موضوع خود یعنی تندرستی و بیماری انسان می نگرد، در گذشته مجموع دانشهای زمان را حکت می نامیدند و کسی که به همه ی آن علوم احاطه داشت حکیم می گفتند، حکیم فردی است که بر اساس حکمت روح وروان و بدن و با توجه به اخلاطه و امزجه ( مزاج ) مداوا می کند ( مسافرت ← آب،پیاز،سبزی )

علت عقیمی دختران : پفک

طب : علمی است که تغییرات بدن انسان را مطالعه می کند. این تغییرات می تواند در جهت حفظ پیشگیری سلامتی یا بیماری باشد. طب در کتاب هدایه المعلمین ( ابوبکر ربیع بن احمد اخوینی ) چنین تعریف شده: پزشکی پیشه ای است که تندرستی آدمیان را نگاه دارد.     ( پیشگیری ) و چون رفته بود ( مریض شود ) باز آرد: از روی علم و عمل.

( درمان )

تعریف طب از نظر ابوعلی سینا ( کتاب قانون ): طب علمی است که به واسطه آن احوال بدن انسان شناخته می شود از جهت آنچه که موجب سلامتی و بیماری آن است. تا صحت و سلامتی موجود را حفظ کند و در صورت از دست رفتن سلامتی، آن را به بدن برگرداند. نکته مهم در این تعریف ها آن است که هدف مهم پزشکی و وظیفه اصلی پزشک را حفظ تندرستی انسان دانسته است و درمان را در اولویت بعدی قرار داده است.

تقسیم بندی علم طب: دانش پزشکی به 2 بخش تقسم می شود: 1- طب نظری 2- طب علمی

1- طب نظری: دانشی که چگونگی عملکرد طبیعی و تغییرات بدن انسان و عوامل موثر بر آن را که منجر به سلامتی یا بیماری می شود، بررسی کرده، نهایتاً پزشک را به تشخیص،راهنمایی می نماید.

طب نظری شامل سه بخش است:

1- امور طبیعیه: اموری که هستی، قوام و حفظ کالات جسمی بدن انسان بر آنها مبتنی است ( فیزیولوژی ) ظاهر بدن را بررسی می کند.

2- اسباب و علل: علت ایجاد تغییرات در بدن انسان و عوامل موثر بر آن چگونگی بروز بیماری را بررسی می کند. ایتولوژی و فیزیوپاتولوژی

3- دلایل و علائم: به بررسی علائم و نشانه های پرواز دو پزشک را برای تشخیص حال سلامت یا بیماری راهنمایی می کند. مانند نشانه های مزاجی و غلبه ی اخلاط، نبض شناسی و ادرار شناسی

(نشانه شناسی: بسیمولوژی )

طب عملی: شامل علم به روشهایی است که برای حفظ سلانتی ( علم پیشگیری حفظ الصحه ) یا بازگرداندن سلامتی ( علم معالجات ). در دانش حفظ الصحه به تدابیر نگاهداشت ابن سینا تندرستی پرداخته می شود و در دانش معالجات درمان بیماران بیان می شود.

طب عملی شامل 3 بخش است:

الف: تدابیر: شامل تدبیر غذا، _ غذا درمانی یا رژیم درمانی ) و دیگر تدابیر بسته ضروریه

ب: دارو درمانی: با داروهای گیاهی،حیوانی و معدنی، به اشکال مختلف خوراکی و موضعی

ج: اعمال دستی ( یدی ): مانند ماساژ، انواع ( مشابه با طب فشاری، طب سوزنی و رفلکولوژی و ... )، حجامت، ( داغ کردن )، و جراحی های گوناگون

انتهای فصل 1 کتاب

امور طبیعیه:

تعریف :

مقصود از امور طبیعیه اموری است که بوجود آمدن و تعادل انسان به آنها بستگی دارد. ( صفرا- سودا- بلغم- دم )

امور طبیعیه عبارتند از ارکان، امزجه، اخلاط، اعضا، ارواح، قواد افعال.

ارکان : در اصطلاح حکما رکن یا عنصر عبارت است از جسم بسیطی که به غیر از خود تجزیه نمی شود. و تشکیل دهنده ی اجزای اولیه ی همه ی موجودات اعم از انسان، حیوان، نبات و جماد می باشد. و تعداد آنها 4 تا است. ( آب، خاک، آتش، هوا، (بار ابن سینا )

از نظر کیفیت آتش گرم و خشک _ طبع صفرا – مزاج گرم و خشک )

از نظر کیفیت هوا گرم و تر ( قلور ) و زنان (پستهای مهم اجتماعی )

از نظر کیفیت آب سرد و تر ( تاجر ) ریاضیات    اگر سیل شود انرژی باد یا هوا باید او را تحریک کند

از نظر کیفیت خاک سرد و خشک

1-خصوصیات آتش : بالا رونده است و با آتش می توانیم هوشی غیر قابل انعطاف در نظام هستی منعطف کنیم. پس وظیفه ی آتش ایجاد لطافت، نفنج ( سوزاندن )، سبکی و کاهش شدت سردی است بنابراین موجودی که آتش آن زیادات تحرک بیشتری دارد. ( گرگ ) آتش مرکز گرمی است، آتش اگر را به آن بدهیم، فوراً فروکش کرده مانند افرادی که مزاج گرم و خشک دارند. اگر به آنها آب بدهیم سریع آرام می شوند.

2-هوا: بیشترین حجم را در نظام هستی اشغال می کند، هوا عریان و آشکار است، توان نفوذ در اجسام را دارد اما نه به اندازهی آتش. توان و قدرت جابجایی سریع در هوا موجودات در صورتیکه ظاهری آرام دارد اما قدرت جابجایی شدید مثل باد دار. هوا باید با رطوبت همراه باشد. هیچگاه رطوبت هوا به صفر نمی رسد. آب و هوا←مناسبند با هم

اگر به صفر رسید همان موقع هوا آتش می گیرد پس همیشه مقداری رطوبت نسبی در هوا وجود دارد

3-آب: وظیفه ی آن ایجاد امکان شکل پذیری و قابلبت انعطاف در اجسام ات. بطوریکه هر چه این عنصر در جسمی بیشتر باشد حالت روانی و سیالیت آن بیشتر می شود پس از هوا، آب بیشترین حجم را در کره ی زمین اشغال می کند. سردی آب به تناسب تماس کم و زیاد می شود. و آب انعطاف شدید دارد، اما بالا رونده نیست. اگر آن بیش از اندازه شد یا یخ می زند و هیچ واکنشی از خود نشان نمی دهد. ( اوج سردی روانی یا افسردگی ) و حجم آن زیاد شده، سردی زیاد در آن فرد چاقی به وجود می آورد، پس چاقی تابع رطوبت است در سردی شدید بایست آنقدر گرمی ( رفتاری- خوراکی- موضعی ) داد تا آرام گرمی برگردد و چاقی به لاغری پیش برود. کیفیت آب سردتر است.

4-خاک: به مجموعه ی مواد معدنی در کره ی زمین خاک گویند، انعطاف پذیری خاک کم است. در جهت انعطاف پذیری به آب و آتش نیاز دارد. خاک خودگرا است و این خودگرایی محور نظام هستی است و همه چیز متکی به خاک است اگر بخواهیم خاک را یک دفعه حرارت دهیم، می ترکد. پس آرام آرام حرارت می دهیم. ( فرد سوداوی را به آرامی درمان می کنیم ) کیفیت خاک سرد و خشک می باشد.

5-رکن پنجم در طب اسلامی: در طب اسلامی رکن پنجم دارد که به این 4 رکن توان درک خوبی و بدی می دهد. این عنصر رکن پنجم را روح الهی می گویند. ( سرد شدن آتش در مقابل حضرت ابراهیم. شکافتن رود نیل در مقابل حضرت موسی )

در قرآن آمده که ما این امانت و رسالت را به کوه سپردیم ولی نپذیرفت ( خلیفه الهی )

غیبت،حسد،کبر،غرور،بدبینی،حرص و ... در سلامت و شادابی جسم و روح انسان تاثیر به سزایی دارد. هر عنصری که بخواهد بقا بیابد به تناسب نیازمند بقای الهی است.

اگر روح الهی تناسب زیادی ؟ با عنصر مادی داشته باشد آن را ماندگار می دارد، مانند جسم مربن یزید ریاحی.

مزاج: در لغت به معنی درهم آمیختن است. در طب سنتی ایران به مفهوم کیفیت یکسان و جدیدی است که در نتیجه ی آمیختن ارکان با یکدیگر و فعل و انفعال آنها در یک جسم مرکب بوجود می آید.

انواع مزاج :به 9 دسته تقسیم می شود.

گرم   تر  سرد خشک که به اینها مزاجهای مفرد می گویند.

گرم و خشک    سرد و تر   سرد و خشک گرم و تر   مزاجهای مرکب می گویند.

نهمین مزاج، مزاج معتدل است از نظر طب اگر بدن انسان از مقادیر متناسب خاک،آب،هوا و آتش عنصری ترکیب شده باشد،مزاج معتدل بوجود می آید.

مزاج سنین مختلف: به 4 قسمت تقسیم می شود.

1- مرحله رشد از بدو تولد تا 30 سالگی ← بدن پیوسته در حال رشد می باشد میزان رطوبت و حرارت بالاست. به نوزاد بیشتر رطوبت را دارد به همین علت است که به کمک حرارت موجود بیشترین میزان رشد در این مرحله به وقوع می پیوندد. یکی از علتهای اختلال رشد به هم خوردن تعادل بین حرارت و رطوبت است مثلاً کودکی که تحرک زیاد دارد در بدن خود حرارت زیادی تولید می کند که می تواند منجر به اختلال در افعال، کاهش رطوبت و در نتیجه کاهش رشد شود.

2- مرحلی ی جوانی: 40-30 سالگی. رطوبت و حرارت عزیزی هر دو در حد تعادل وجود دارند.

به همین دلیل مرحلی ی جوانی معتدل ترین مزاج سنی است. البته در طول جوانی گرمی باقی می ماند ولی رطوبت کم می شود. در این دوره فرد مستعد بی خوابی و اضطراب می باشد. این مرحله را دوره ی گرم و خشک می نامند. ریزش مو

3- میانسالی: 60-40 سالگی قوای بدن به تدریج تغییر می نماید. در این دوره رطوبت و حرارت عریزی کم می شود و مزاج به سمت سدی و خشکی می رود. انسان در این دوران مستعد بیماریهای سوداوی مانند بواسیر- واریس افسردگی می شود.

4- پیزی: 60 سال دراین سن به بالا با ظهور ضعف شدید در قوا و کاهش شدید رطوبت غریزی و حرارت غریزی همراه است. مزاج در این سن سرد و تر است. این تری مربوط به رطوبت غریزی نیست بلکه رطوبت غریبه ای ( تری عارضی یا اکتسابی ) است که حاصل کاهش و نقصان در گوارش غذا و ضعف هضم است  به عبارتی در سن پیری مزاج فرد متغیرات و تابع شرایط محیط و رژیم غذایی می باشد.

5- مرحلی ی رشد: دوره ی حداثت و نمو که مزاج گرم و تر دارد 30-0 سالگی

مرحله ی جوانی : شباب 40-30 سالگی گرم و خشک

مرحله ی میانسالی: کهولت 60-40 سرد و خشک  ص 32

مرحله ی پیری: 60 به بعد سرد و تر   شیخوفت

                        جلسه دوم

مزاج فصلها:

بهار گرم وتر در این فصل افرادی که مزاج گرم و تر دارند مشکلات بیشتری دارد مخصوصاً اگر در سن رشد و نمو باشند. چون حرارت در رطوبت در مزاج آنها غلبه می کند. ( خون دماغ کودکان در فصل بهر) بهترین فصل برای انجام عمل حجامت است. در ایام قدیم با نو شدن سال عید حجامت می گرفتند. ( در بهار خون به سطح می آید )

تابستان گرم و خشک  بنابراین علائم گرمی و خشکی در افراد دارای مزاج گرم و خشک زیاد می شود.

پاییز سرد و خشک این فصل اوج بروز بیماریهای پوستی مانند اگزما- ترک لبها- اختلالات روانی مانند وسواس و افسردگی است. در این فصل بهتر است بیشتر غذاهای گرم و تر آبگوشت- سوپ- گوشت گوسفند- هویج- انجیر- کشمش- شیره ی انگور- تخم مرغ عسلی یا نیم برشت و ... استفاده گردد زمستان سرد و تر زمینه ساز بروز بیماریهای سردو تر مانند ناراحتی های مفاصل و انواع سکته های قلبی و مغزی است خصوصاً در افراد بالای 60 سال که با مشکلات بیشتری مواجه می شوند.

نکته1: بسیاری از بیماریهای گوارشی ناشی از غلبه ی سردی است مانند یبوست- ترش کردن- آروغ زدن- قار و قور شکم

نکته2: افراد با مزاج تر، خصوصاً خانم های مسن در فصل زمستان دچار ورم و درد  مفاصل  می شوند. معمولاً این افراد با گرم نگه داشتن موضع و استفاده از غذاهای و داروهای گرمی بخش مثل سیر، سیاهدانه، دارچین، زنجبیل، زیره احساس بهبودی می کنند.

مزاج جنس: مزاج مردان نسبت به زنان گرمتر و خشک تر است در حالیکه مزاج زنان بیشتر، ممتمایل به سردی و تری است. به همین دلیل زنان بیشتر از مردان به بیماریهای درد مفاصل، پیسی، گوارشی، چاقی، افسردگی دچار می شوند.

مزاج مکانها:

مناطق کوهستانی و مرتفع سرد و خشک

مناطق بیابانی ( یزد) گرم و خشک

مناطق کنار دریا که کوه در کنار آن واقع شده باشد ( شمال ) سرد و تر مردم این نواحی به علت رطوبت بالا معمولاً آرام و صبورند. بیماریهای گوارشی و مفصلی زیاد است و به همین دلیل در رژیم غذایی آنها بیشتر از سیر، سیاهدانه و سوپ استفاده می کنند. میگو و خرچنگ گرم است.

مزاج اعضا:

قلب: گرمترین و خشک ترین عضو بدن است زیرا قلب تنها عضوی است که همواره در حال حرکت است و لازمه ی حرکت زیاد حرارت و خشکی زیاد است. اگر قلب این حرکت و خشکی را از دست بدهد بزرگ و تنبل شده و دچار نارسایی و بیماری می گردد.

کبد: گرمترین و مرطوب ترین عضو بدن است. زیرا به عنوان مهمترین عامل در رشد و تغذیه محسوب می شود. ( ناراحتی کبد ←لاغر،شکم بزرگ ← آب آوردن شکم ) رشد و نمو بدن به واسطه ی گرمی و تری کافی بوجود می آید.

استخوان: سردترین عضو بدن- مزاج سرد و خشک- غلبه ی خاک عنصری در ان باعث سخت بودن و ثبات آن می شود در صورت غلبه ی رطوبت در استخوان نرمی استخوان بوجود می آید.

چربی: سرد و تر، افرادی که فعالیت کمی دارند دچار تجمع چربی و چاقی در بدن می شوند خصوصاً خانم ها ( ماست ←سرد و تر مناسب برای پوکی استخوان )

مغز: سرد و تر ، به علت ورود اطلاعات فراوان به آن دچار گرمی و خشکی می شود. به همین جهت مزاج طبیعی مغز سرد و تر آفریده شده است که دچار تحریک بیش از اندازه نگردد. افزایش گرمی و خشکی مغز موجب بی خوابی و اضطراب می شود.

پوست: معتدل ترین عضو بدن است که متعادل ترین قسمت ان پوست دست و انگشتان می باشد. نوک انگشت سبابه معتدل ترین قسمت انگشتان است.

اخلاط:

خلط: جسم روان و مرطوبی است که در نتیجه تغییرات انجام شده بر روی غذا در دستگاه گوارش به وجود می آید. غذا در اثر جویده شدن و آمیختن با بزاق و ترشحات معده و حرکت دستگاه گوارش به ترکیب شبیه سوپ جو به نام کیوس معدی تبدیل می شود. پس این ماده سوپ مانند توسط عروق ماساریقا یا یزانتریک به کبد می رود و در آنجا تحت تاثیر حرارت کبد به کیوس کبدی تبدیل می شود. کیوس کبدی دارای 4 خلط به نام سودا- بلغم- دم- صفرا می باشد. تعادل این اخلاط چهار گانه نقش مهمی در حفظ سلامتی و ایجاد بیماری دارد.

انواع هضم:

هضم اول← هضم معدی که نتیجه آن کیلوس معدی و ماده ی دفعی آن مدفوع است.

هضم دوم← هضم کبدی که نتیجه آن تولید کیلوس کبدی است و ماده زائد آن ادرار است (طب کلاسیک← ادرار از کلیه است )

هضم سوم و چهارم← هضم عروقی و عضوی که ماده دفعی آن عرق، چرک و ترشحات وسخ گوش و بینی، رشد زوائد طبیعی بدن مثل مو و ناخن، ترشحات غیر طبیعی مثل التهابها زخم چرکی و ... می باشد.

کیفیت اخلاط: صفرا← گرم و خشک است

دم ( خون ) ← گرم و تر است

بلغم ← سرد و تر

سودا ← سود و خشک

اندامها یا اعضا: عضو از ترکیب اخلاط حاصل می شود. اندامها به دو دسته ساده و مرکب تقسیم می شوند.  

اندام ساده: اندامی که اجزاء تشکیل دهنده ی آن یکسان است. این اندامها شامل استخوان غضرف، وتر ( تاندون )، رباط- عصب- شریان- ورید- عشاء- پوست-چربی- گوشت-مو-ناخن

اندام مرکب: به اعضای مختلف بدن که از اندامهای مفرد تشکیل شده است. چشم،گوش،دست و ... (مفرد در مقابل مجموعه)

اندامها از نظر کاربرد:

الف:رئیسه← صدمه به آنها باعث آسییب به بقای شخص یا بقای نوع می شود بنابراین بسیار مهم و حیاتی هستند. این اندامها به حسب بقای شخص برای زنده ماندن و حیات شامل قلب، مغز، کبد می باشند.

اندامهی رئیسه بر حسب بقای نوع برای تکثیر و ادامه نسل لازمند.  که علاوه بر سه عضو رئیسه گفته شده شامل بیضه ها و تخمدان ها (گنادها) می باشند.

ب: غیر رئیسه← که خود به دو دسته تقسیم می شود: خادم الرئیسه- غیر خادم الرئیسه  هر عضو رئیسه یک عضو خدمت کار دارد که قوایش را به بقیه اندامها می رساند. این اعضا عبارتند از شریان ها که خادم قلب هستند. ورید ها ( آورده ) خادم کبد هستند. اعصاب خادم دماغ یا مغزند – مجاری منی خادم خادم گنادها هستند. غیر خادم الئیسه: به دو دسته تقسیم می شود مرئوسه غیر مرئوسه

مرئوسه: کلیه،معده،طحال،ریه،ماهیچه و ... که از طریق شریان، ورید و عصب قوا را از اعضای رئیسه دریافت می کنند.

غیر مرئوسه: استخوان،غضروف کعه قوای غریزی مخصوص به خود دارند و از اعضای رئیسه قوایی به آنها نمی رسد.

مزاج اعضا در مقایسه با یکدیگر:

هر عضوی دارای مزاجی است که شایسته و متناسب آن عضو می باشد بعضی از این اعضا گرم و بعضی سرد یا خشک و یا تر هستند، مزاج گرم (قلب،کبد،ریه،ماهیچه،طحال،کلیه،شریان ها،وریدها،پوست کف دست)

مزاج سرد (پیه، بی،مو،استخوان،غضروف،رباط،وتر،غشاها،عصب  مغز و پوست )

مزاج تر (کبد،چربی،پیه،مغز،نخاع،گوشت پستان و بیضه ها، شش، طحال کلیه، ماهیچه ها و پوست )  

مزاج خشک (مو و ناخن،استخوان،غضروف،رباط،وتر،غشاء،شریان ورید،عصب حرکتی،قلب،عصب حسی،پوست )

ارواح و قوا:

ارواح:

منظور از آن اجسام لطیفی است که از بخارهای اخلاط به وجود می آید. منظور ما در اینجا روح طبی می باشد، در حیطه ی جسم است و در علوم طبیعی مورد بحث قرار می گیرد و با روح غیر مادی مورد اشاره در آیه شریفه «ونفخت فیه من روحی» متفاوت است.

قوا:

جمع قوه است. به معنی نیروهای است که موجب فعل و انفعالات در بدن می شود، روح و قوا در بدن انسان به سه دسته تقسیم می شود، حیوانی نفسانی طبیعی

روح حیوانی: جایگاه ان قلب است و توسط شریان ها در سراسر بدن انتشار میابد.

قوای حیوانی: این قوه افسار روح حیوانی و حرارت غریزی و یاری کننده روح نفسانی در ادراک حس و حرکت و تمیز است که نهایتاً باعث ایجاد و حرکت، انرژی و اعمال حیاتی شود.

فایده دیگر قوه حیوانی: رساندن نسیم تازه و دور کردن بخارات اعضاء و ایجاد خوف و غضب و حیات بخشیدن به بدن و زنده نگه داشتن اعضاء است تا آمادگی پذیرش روح نفسانی و طبیعی را پیدا کند.

روح نفسانی: جایگاه در مغزات وظیفه ی آن حس،حرکت و تدبیر است.

قوای نفسانی: این نیرو حس و حرکت و تدبیر را باعث می شود.

روح طبیعی: جایگاه آن در کبد است، وظیفه ی آن تغذیه و رشد و نمو بدن است.

قوای طبیعی: در تغذیه ی بافتها و اندامها نقش دارد.

افعال:

فعل: به نتیجه حاصل از عملکرد قوا می گویند. هدف است وجود تمامی امور طبیعیه آن است که فعل به صورت کامل و صحیح انجام گیرد، چشم توانایی درست دیدن پیدا کند و یا عضلات با هماهنگی یکدیگر باعث ایجاد حرکت شوند افعال به دو نوع مفرد و مرکب تقسیم می شود.

فعل مفرد: فعلی است که با یک قوه انجام می شود، جذب یا دفع

فعل مرکب: فعلی است که با دو قوه یا بیشتر انجام می شود اشتها به غذا که با دو قوه جاذبه از قوای طبیعی و مدرکه (ادراک) از قوای نفسانی انجام می گیرد.

مزاج در بستر طبیعت:

برآیند اثر مثبت پرتو سیارات و ستارگان در ساعت خاص را ساعت نعد ( مبارک ) می گویند.

 برآیند اثر منفی پرتو ستارگان و سارات در ساعات خاص را ساعات نخس می گویند.

زمان شناسی در تمام دوره های زندگی انسان نقش بسیار مهمی دارد مثلاً جاذبه ماه بر روی افراد صفراوی و دمویی مزاج در روز 14 ماه قمری به اوج خود می رسد. ( بیشتر تصادفات نیمه دوم به بعد) و واکنشهای تند انجام میدهد و حالت تعادل در اول و آخر ماه دارند. جاذبه ماه بر روی افراد بلغمی و سوداوی مزاج موجب نشاط و شادابی آنها می شود و در روز 14 ماه قمری اوج آن است.

نقش مکان در بستر نظام طبیعت:

جنوب  گرم و تر  مرکزی گرم و خشک غرب    سرد و خشک و سرد و تر شمال      سردوتر شرق    سرد و خشک 

مزاج گیاهان: پر کاربرد ترین قسمت گیاه دانه است که حتی می تواند مزاج خاک منطقه را به مزاج خود برگرداند مثلاً سیر قم گرم و تند است ولی سیر شمال سوزاننده نیست.

مزه هر گیاهی در موقعیت های مختلف فرق می کند بادام ایرانی و بادام اروپایی  بادام ایران خوشمزه تر است زیرا بنز الوئید آن بیشتر است. طبیعت بایستی مزاج طبیعی گیاه را تشخیص دهد به همین دلیل به گیاهان پسوند جغرافیایی اضافه می شود. برنج شمال، برنج فارس،

سه قانون برای تشخیص مزاج گیاهی:

مزه ها   رنگ ها بوها

مزه ها← مجموع مزه های شیرین – تلخی ها ( به جز کافور ) تندی ها و شوری ها گرم هستند. ته خیار که تلخ است گرم است . ترشی ها سرد هستند.

گس مزه ها سرد هستند خرمالوی نارس – اگر برسد گرم است. ( میوه های کال سرد هستند )

بی مزه ها سرد هستند. آب

بوها: بوهای تند مثل دارچین سیر فلفل رنجبیل گرم هستند.

بوی سرکه سرد است.

بوهای متعفن سرد است بعضی هم گرم هستند.

بوی مشک و عنبر گرم است. (به خصوص در هنگام خواب برای خانم ها شب قبل از امتحان از مشک و عنبر و گلاب استفاده شود.)

گل مریم، محمدی،دود اسفند،نرگس،یاس (تا حدودی) گرم هستند.

بیدمشک،گل بنفشه،ختمی سرد هستند.

رنگها    مشکی گرم   خرما، سیاهدانه

      قرمز گرم   هندوانه، گوجه فرنگی ( قرمز ولی سرد )

نکته: در میوه ها هر چه رنگ روشن تر می شود سردترند.

حیوانات:

معمولاً 1 یا 2 یا 3 مزاجی هستند.

زنبور عسل گرم و خشک بوقلمون گوسفند شتر شتر مرغ میگو کوسه

مورچه سرد و خشک     مرغ محلی گرم

کرم خاکی سرد و تر       بز گاو الاغ سرد

کبوتر و گنجشک گرم و خشک     شیر الاغ برای تب راجعه (هر 7 روز یکباره عود می کند )     سرد و خشک

                    گورخر گوزن آهو گرم

                        «جلسه سوم»   

بستر نظام هستی: به دو بخش گرمی و سردی تقسیم می شود که گرمی را عالم اعلی و سردی را عالم شغلی گویند.

انسان تبلوری از سردی و گرمی است ( مادیت و معنویت ) همه ی مخلوقات عالم اعم از حیوان و نبات 1،2،3 عنصری هستند تنها انسان است که دارای 4 عنصر و یک رکن پنجم است.

مزاج شب: سرد- اوج این سردی نزدیک سحر است- بیداری و عبادت در این ساعات توصیه شده.

مزاج روز: گرم – اوج کرما ساعت 11 و 12 ظهر می باشد در این ساعت خواب قیلوله توصیه شده است.

خواب قیلوله هوشیاری را زیاد می کند. خواب صبحگاهی مغز را خرفت ( سرد ) می کند. و به دنبال آن افسردگی به وجود می آید. خواب قیلوله و کلاً خواب روز برای افراد سودایی و بلغمی مناسب نیست. ( افرادی که طبع سرد دارند بهتر است یک وعده بخوابند. ) خواب روز برای افراد صفراوی و دموی خوب است این افراد اگر در روز بخوابند در شب خواب بهتری خواهند داشت.

شکل گیری اخلاط:

برای شناخت اخلاط چهار گانه نیاز به شناخت 4 نوع خلط خون صفرا سودا بلغم داریم.

این اخلاط در کبد به 4 بخش تقسیم می شوند: 1- خون زرد شفاف، لطیف و روشن و کف آلود. و زردآب متقابل به رنگ زرد که در قسمت فوقانی قرار می گیرد که در طب سنتی به ان صفرا می گویند. بطور کلی در خون منتشر و معلق و محلول است، مزه ی آن تلخ است.

اعمال صفرا: خون را رقیق و گرم نگه می دارد و موجب گذر خون از مجاری ریز و مویرگ های انتهای بدن می شود. اگر صفرا در بدن کم شود، بدن رو به سردی می رود و خون به رگ های انتهایی نمی رسد، (یخ کردن دست و پا ) اندامهای انتهایی سرد، یعنی صفرای خون کم شده است.

اگر صفرا بیشاز اندازه شده دست و پا گرم می شود. صفرا در کبد ساخته می شود و اضافی آن در کیسه صفرا ذخیره می شود. مزاج صفرا گرم و خشک، مانند آتش است.

2- بیشترین حجم خون در لایه دوم است. رنگ آن قرمز شفاف و پررنگ، همراه با گرمی متعادل و متعارف ( نه به اندازه صفرا) مزه ی آن شیرین است. نام این لایه خون یادم است. برای ساختن عضلات،قلب،کبد،کلیه،معده و ... بکار می رود مزاج این لایه گرم و تر است مانند مزاج هوا که بیشترین حجم کره ی  زمین را اشغال می کند ( اگر سودا نباشد خون بند نمی آید ).

3-  لایه سوم: میزان قرمزی از لایه بالایی کمتر( دم )، گرما کمتر، غلظت بیشتر، که همان بلغم است پس از دم بیشترین حجم خون، بلغم است. مزاج آن سرد و تر ، مانند مزاج آب است.

پراکندگی آب در کره زمین زیاد است پس پراکندگی بلغم هم در بدن انسان زیاد است. بلغم از آب های میان بافتی،مایع بین مفاصل و اکثر جاهایی از بدن که مایع بکار رفته وجود دارد. مزه آن در حالت طبیعی، بی مزه و اگر میزان آن زیاد شود،ترش است. ( اکثر ناراحتی های معده از بلغم است، ترش کردن ).

4- لایه چهارم: قسمت انتهایی است دارای خون قرمز تیره،لزج و پررنگ، نزدیک به سیاهی است. نام این لایه سوداست. سودا در طحال ذخیره می شود. ( برداشتن طحال← پوکی استخوان ) مزه ی شوری دارد، مزاج سودا سرد و خشک مانند مزاج خاک است. با سودا استخوانها و اندامهای سخت بدن ساخته می شوند.

نکته: 4 خلطی که توضیح داده شده مواد اصلی تشکیل دهنده کل بدن انسان هستند و از هر کدام به اندازه کافی و بر اساس طبع باید در بدن وجود داشته باشد. تعادل این اخلاط در بدن یعنی سلامتی. برای تولید این اخلاط علاوه بر خوراکی ها ،رفتارها هم تاثیر دارد. حال با توجه به این اخلاط و با توجه به شخصیت به بررسی تیپ اشخاص می پردازیم. هر کدام از این افراد یک خصوصیت مخصوص دارند:

1- مزاج معتدل : افراد معتدل از نظر ظاهری و قد: قد اینها نه بلند است نه کوتاه اندمها با هم تناسب دارد. تعادل بین بینی و دهان و چشم معینی صورت گرد دارند. از نظر رنگ پوست گندمگون هستند. در کل چهره ای زیبا دارند. موهای پری دارند. پراکندگی مو در بدن دارند. موهای آنها نه روشن است نه تیره. رنگ چشم مشکی و میشی ( بیشتر )

از نظر رگ دستها: نه پنهان است نه آشکار. در گوارش به اندازه غذا می خورند، سردی و گرمی آنها را اذیت نمی کند. نه پر خورند و نه بی اشتها. خواب به اندازه. در رفتار نه جسور است و نه ترسو. پر توان ( نه پر توان خسته کننده ). تناسب بین دنیا و آخرت. تناسب بین ساعات کار و تفریح و عبادت – در رفتار جنسی نه پیش فعالند نه منزوی- معمولاً باهوش و تیز فهمند – توان ارتباط با همه افراد را دارند- ریزش مو پیدا نمی کنند – طاسی در این ها معمولاً به وجود نمی آید، زیرا میزان صفرا و دم از حد متعارف در این ها بالاتر نیست.

2- افراد صفراوی: در این تیپ افراد، حجم بدن کاسته می شود، معمولاً قد بلند و اندامی کشیده دارند. توازن بینی و دهان به هم می خورد. معمولاً بینی بزرگتری دارند به دلیل تعادل و کاهش صفرا و بدن ( تا بخارات صفرا از بینی خارج شود. ) عمل جراحی زیبایی بینی برای این افراد ستم است. رنگ پوست گندمگون متمایل به زرد- پوست خشک ریشه روئیدن مو در بدن کم است. آب زیاد می نوشند. گرایش به غذاهای ترش دارند. چربی ها را کمتر دوست دارند- ( به دلیل وجود کلسترول که از صفرا ساخته می شود ) موهای نسبتاً چرب دارند- تمایل به غذاهای سرد مثل خیار، ماست، کاهو و ... دارند. از غذاهای گرم بدشان می آید ( عسل،دارچین،زنجبیل و زیره و ... ) .

چربی تری گلیسرید از نوع چربی سرد است. در افراد صفراوی معمولاً چربی کلسترول بالا می رود و در بلغمی مزاج ها تری گلیسرید بالا می رود. پرتحرک و بی قرارند، در موقع خواب زیاد غلط می خورند مانند بچه ها. عصبانیت آنی و فوری و زود پشیمان می شوند. با خوردن یک لیوان آب آرام می شوند. رفتارهای ضد و نقیض دارند- ( گاهی عاشق گاهی فارغ ) در رفتارهای جنسی گاهی فعال و گاهی غیر فعالند- گاهی سخاوتمند- گاهی علاقه به ریاضی و گاهی علاقه به ادبیات دارند- گاهی با اراده و گاهی سست- گاهی پر انرژی گاهی کم انرژی- گاهی پر جرات گاهی آرام- سریع و چالاک- ناآرام و دودل- پرحرف- حساس و آینده نگر استعداد بدخلقی و خشونت- فصل پاییز و زمستان را دوست دارند. از از نظر جوش بیشتر در صورت زده می شود به صورت جوشهای کوچک و پراکنده ولی در دمویها جوشها بزرگ و چرکی علاوه بر صورت روی بدن مخصوصاً ناحیه ی شانه ها. ( چون صفرا بالاتر است در صورت ورم در شانه ها چون پایین تر است. ) نوزاد متولد شده تپی صفراوی موهای شلال و بلند و ناخنهای بزرگ است. در کارها نظم دارند و برای کارهای مدیریتی مناسبند. استعداد معنوی حساس و گاهی خیالباف- حاضر جواب و باهوش- میل بالای جنسی و توان جنسی متغیر- باعث رنجش دیگران می شوند. اینگونه افراد در ایران بسیار زیادند. مزاج انها گرم و خشک مانند آتش می باشد. خواب کم

غذای مفید برای افراد صفراوی مزاج:

همه ی انواع مرکبات- انار(ترش)- شاتوت- خیار سبز- آلبالو- گیلاس- گوجه سبز- زرشک- هندوانه(بسیار مفید)-کدو- اسفناج- لیموترش تازه- زردآلو- عدس- ماش- جو- غوره- خاکشیر- اسفرزه- شیرخشت- ترنجبین- ...

غذای مضر برای افراد صفراوی مزاج:

قهوه- نسکافه- غذاهای فریز شده و زودپز شده- غذاهای چرب و پرحجم- ماکارونی- سیر- ادویه جات- آجیلهای شور- بادنجان- موز- خربزه- آناناس- چای ترش و...

3- افراد دموی مزاج: اندام درشت-شانه های پهن- بازوهای درشت و قوی- بینی نسبتاً بزرگ- لبها کلفت- از نظر بدن پر مو هستند- چهره ی گلگون- قدبلند ولی نه به اندازه صفراوی ها- گرمی بدن- از نظر گوارشی علاقه به ترشی و شیرینی ولی ترشی بیشتر- غذا زیاد می خورند ( پر اشتها )- کار زیاد می کنند – پر انرژی – زیاد می خوابند ولی تحمل بی خوابی هم برایشان راحت است. در فاز عشق افراط می ورزند- در شعر و شاعری بلند مرتبه اند ( مانند پروین اعتصامی ) – حافظه ی خوبی دارند- رهبر گروه هستند – دارای توان جنسی زیاد یا پر تمایل – استعداد بهرانهای جنسی را دارند- ظاهری آرام دارند – حجامت و کم خوردن و ورزش برای آنها مفید است – در موقع خشم اگر حجامت شوند آرام می شوند – علاقه به ادبیات و موسیقی دارند – خوشرو و خوش اخلاقند – شجاع و جسورند- برای کارهای نظامی – خلبانی – وزنه برداری – کنگ فو – پوکی مناسبند. علاقه به طبیعت و گردش – بلند پرواز و دور اندیش – اهل خیر و معنویت هستند – در حال کینه توزی اگر دچار دم زیادی شوند کسی جلو دار آنها نیست- دارای توان ریسک- اعتماد به نفس بالا- سخاوتمند – تنوع طلب یا بی علاقه به کار تکراری – نسبت به صفراوی ها بی نظم هستند – دارای هوش و حافظه خوبی هستند – سریع و چالاک و پر انرژی و در چالاکی به اندازه صفراوی ها نیستند. به طور معمول انسان های آرامی هستند ولی در هنگام عصبانیت ممکن است رفتارهای خطر آمیز از خود نشان دهند- اکثر زنان شاعر – رهبران گروه دموی هستند – افراد صفراوی و دموی پنهان کاری کم دارند مزاج این افراد گرم و تر مانند مزاج هواست- در فصل زمستان و بهار چون رطوبت بیشتری است، اذیت می شوند – در بهار معمولاً چرت می زنند – بهترین فصل برای آنها پاییز است. اهل عشق و محبت – دارای استعداد شرارت

غذاهای مفید برای افراد دموی مزاج :

نوشیدن روزی 6 لیوان آب خنک ( نیم ساعت قبل و یا نیم ساعت بعد از غذا )

زرشک – کاهو- خیار – سوپ جو – لیمو ترش تازه – استفاده از سالاد فصل قبل از غذا عسل به مقدار کم – انواع توت قرمز – شاتوت – کدو- کم خوری – استفاده از غذاهای ساده و کم کالری مانند سبزیجات بخار پز

غذاهای مضر برای افراد دموی مزاج :

سرخ کردنی ها – چرب و پر حجم – غذاهای شور – گوشت زیاد – نوشیدن مایعات همراه غذا – لبنیات ( ماست ) در حد کم استفاده کنند- سیر – خرما و رطب – کشمش – فست فود – ساندویج ها

4- بلغمی مزاجها : رطوبت و حجم بدن آنها بالا می رود – گرمی در بدن ندارند – چاق هستند – اما اندام عضلانی ندارند – بدن صاف و درشت و پر چربی – رنگ بدن سفید – بینی و دهانی کوچک – معمولاً چشمهای درشت دارند- موی بدن آنها نازک و به رنگ روشن است – ( اگر خانمی مراجعه کرد و در بدنش مو داشت بیشتر متوجه طبع گرم باشیم ) البته در سودای ها بر اثر زیاد شدن سودا موهای زائد در بدن ( مخصوصاً خانمها در ناحیه چانه یا میرسوتیسم ( پر مویی ) بوجو می آید. ) ( رشد مو در اصل بستگی به سودا دارد صفرا هم به آن کمک می کند ) از نظر گوارش اشتهای آنها زیاد و بیشتر میل به غذاهای گرم و شور دارند – تمایل کم به خوردن آب – تشنه نمی شوند ولی دهانی مرطوب دارند . اگر غذای سرد بخورند آروغ می زنند – اکثر مواقع صدای قار و قور شکم دارند – در رفتار آرامند و نفر سومند –حالت احتیاط را همیشه رعایت می کنند – کمتر عصبانی می شوند – استعداد غم و افسردگی را دارند – موضع گیری صریحی ندارند – بلکه با ایما و اشاره می باشد – حساس و دقیق – اشتها زیاد با خوردن غذای سرد اشتهای آنها بیشتر می شود. ذمان اینها بادکش روی مقطع شکم و روغن مالی _ روغن مالی بادام تلخ – سیاهدانه – زیتون – کنجد – زنجبیل و ... ) و خوردن غذاهای گرم – یکی از دلایل بزرگی شکم در خانمها عمل سزارین است – از نظر طب سنتی سزارین یک عمل سرد و تر است. رفتار اینها سرد و ناامید کننده است – دیر تصمیم می گیرند وی انعطاف پذیری خوبی دارند – همیشه به آنچه که ندارند فکر می کنند به داشته ها فکر نمی کنند – رگ آنها پنهان است – در رفتار و توانی جنسی، کم توان و کم تمایل هستند – احتیاج به مهر و محبت دارند – ( صفراویها و سردردهای میگرنی از طلا در قسمت سر و گردن استفاده نکنند چون طلا گرم و خشک است ) – خواب زیادی دارند اما بازدهی خواب آنها کم است و همیشه خسته هستند موقع بیدار شدن از خواب احساس خستگی دارند – در فصل بهار و زمستان اذیت می شوند – گرایش به علوم علمی و ریاضیات دارند – حسابگر و محتاط هستند – منطقی و میانه رو هستند – افرادی ترسو – آرام و منزوی و دارای حرکات کند – گذشته نگر هستند – ظریف و ریز بین و حساس – منظم و دقیق – اهل سازش هستند – بدون استعداد ریسک – درونگرا – خرابه شکار – کند ذهن – ولی با پشتکار زیاد  و سماجت کار می کنند – خود خور و منفی باف – قدرت نهم و هوشیاری کم اما دقت  زیاد و این از شدت سماجت است که به فهم می سند – برای کارمندی ، سیاست، تجارت – مزاج آنها سرد وتر مانند مزاج آب است – منطقی و عاقل – کینه توز – بی علاقه به یادگیری متنوع – راحت و بی قید به بعضی از مسائل

غذای مفید برای افراد بلغمی:

تمام غذاهای گرمی بخش – شتر – گوسفند – سار – گنجشک – بوقلمون کباب شده – همه ی میوه های رسیده و شیرین – ادویه جاتی مثل: هل ( کاهش نفخ ) ،دارچین،زنجبیل،زعفران،فلفل سیاه و سفید- دانه خردل – سیر و موسیر – از ریشه ها : چغندر، هویج ،شلغم،ترب سیاه و سفید و قرمز – از سبزیجات کلیه ی سبزیجات گرم : نعنا – ریحان – شوید – مرزه – ترخون – تره – جعفری ساقه ی کرفس – از حبوبات: نخود (گرم، خونسار،مقوی،انرژی زا، تقویب حافظه، تقویت نیروی جنسی گرم کردن مغز، جلوگیری از آلزایمر، ریزش مو، چاق شدن و...)

و کمی گوشت و دنبه گوسفند – لپه – دال عدس+ کلپر – در صورت استفاده از سایر حبوبات و غلات بهتر است از ادویه جات گرم مانند زیره ی سبز ، زنجبیل،دارچین،هل،زعفران و زردچوبه استفاده شود. از خشکبار : بادام – گردو- فندق – پسته – کنجد – سیاهدانه – ارده با عسل – شیره ی خرما

غذاهای مضر : لبنیات – کره – سرشیر – خامه – کشک بدون استفاده از مصلح برای آنها مضر است. پنیر + گردو یا زیره یا سیاهدانه – برنج + زیره سیاه یا سبز – ماست + غذا یا اویشن یا پونه یا دوغ + کاکوتی یا نعنا یا آویشن – شیر + خرما یا عسل و کمی هل – ترشیجات – سرکه – عدس – سیب زمینی – آب یخ – انواع نوشابه های گازدار – چای – قهوه – نسکافه – سوپ جو بدون مصلحات – میوه های ترش و کال – نارنگی – کیوی – خیار پوست کنده شده – گوشت گاو و گوساله – سوسیس – کالباس – گوجه فرنگی – پرخوری – غذاهای فریز شده و زود پز – کدو خورشتی – کاکارونی – چیپس – پفک

افرادی باریک اندام با ماهیچه های باریک و بدون فرم

5- افراد سوداوی مزاج : باریک اندام – سرکوچک – حالت مثلتی شکل – بینی و دهان کوچک – قفسه سینه جمع و جور – ماهیچه باریک و بدون فرم – پوست سیه چرده و سرد – رگهای نازک و آشکار – موی تن و سر معمولاً به صورت وزوزی و مجعد پیری در رفتار – ( آرام مثل پیرها ) آرام آرام کارفود را انجام می دهند – نکته سنج – زود خسته می شوند زود گرسنه و زود سیر می شوند – انعطاف پذیری آنها کم است – خواب کم – شنوایی و بویایی تیزی دارند – نیش زدن آنها آرام و تکراری است – بعضی مواقع با خودشان حرف می زنند – در رفتار به شدت محتاط و وسواس هستند همه سونگرند – در احوالپرسی به سختی حرف می زنند – محکم کاری می کنند- بدبینی بیش از حد دارند – با خدا هم معامله می کنند – در مقابل جنسی پر تمایل ولی کم توان علاقه به حسابگری و مسائل فنی – منظم – فکر و خیال فراوان – میانه رو و حتاط – کم احساس وم منطقی اهل جدل و جنجال – کم انرژی – تمایل کمی به معنویت دارند – نگران و دو دل – بدون توان ریسک – بهار و تابستان را دوست دارند – معمولاً مجذوب نمی شوند – لجباز و یک دنده – پافشاری در انجام کارها – خون غلیظ – به درد کارهای بازرسی و جاسوسی و اطلاعاتی و انبارداری می خورند – حرکت و جنب و جوش برای آنها خوب است در صورت عدم حرکت سودا در مغز رسوب می کند – مزاج آنها سرد و خشک مانند مزاج خاک است. هوش و حافظه خوب- تیز هوش ولی نه به اندازه صفراویها – مداومت در انجام کار – ناآرام و همیشه در فکر – انتقامجو – بدبین

در این 5 گروه هیچکدام بیمار محسوب نمی شوند.

غذای مفید برای سوداوی مزاجها:

کلیه ی غذاهای گرمی بخش ( مثل بلغمی ها ) در صورت برنج حتماً از شوید و زیره ی سیاه استفاده شود. نعنا – ریحان – ترخون – مرزه – جعفری – تره – انواع کلم – ساقه ی کرفس – عسل – توت – سفید – کشمش – انجیر – خرما – هل – دارچین – زنجبیل – زعفران – زیره – امظیمون

غذاهای مضر: بادنجان – غذاهای نمک سود مانند ماهی دودی – ماهی شور – خیارشور – نمک زیاد – پنیر شور – گوشت گاو – گوساله – سوسیس – کالباس – همبر – گوشت حیوانات پیر – غذاهای مانده و بیات – انواع لبنیات اگر بدون مصلحات استفاده شود – شیرینی های قنادی و مصنوعی ترشی جات – سرکه

این افراد از نوشیدن چای به خصوص چای شیرین و همچنین از مصرف نسکافه و قهوه جداً باید خودداری کنند.

صفراوی زیاد و بیماریهای آن :

اولین جایی که زیادی صفرا بروز می کند سر است و بیمار با سر درد مراجعه می کند – سردردی که بیشتر در جلو سر و پیشانی و شقیقه ها – خارش شدید بدن مخصوصاً در فصلهای گرم – ایجاد جوشهای زیاد در ناحیه ی صورت – بی اشتهایی – ریزش مو در جلوی سر – ( طاسی جلو سر ) مخصوصاً در آقایان – تشنگی زیاد- خشک شدن لبها – احساس تلخی در دهان بخصوص موقع بیدار شدن از خواب – استفراغ صفراوی – ممکن است اسهال صفراوی هم داشته باشیم همراه با درد و سوزش و خارش انتهای روده ی بزرگ و مقعد در هنگام دفع.

درمان این افراد کته و ماست است – حرارت از بدن اینها خارج می شود – بدن اینها شل و مثل میت می شود – یکی از روشهای درمانی آنها استفاده از سرکه انگبین است که ترکیبی از سرکه – عسل و عرق نعنا است با درصد بالای سرکه – با زیاد شدن صفرا در بدن دچار سنگ کیسه ی صفرا می شوند – اگر صفرای زیادی در کبد رسوب کند و مجاری صفراوی را ببندد شروع تومور کبدی است. این افراد معمولاً اندام انتهایی شان سرد می شود ولی بیمار می گوید از درون آتش گرفته ام – اگر این روند ادامه پیدا کند صفرای زیادی به سودا تبدیل می شود.

خشکی بینی – خشکی پوست – تنفس سریع – بی خوابی و سبکی خواب – زردی رنگ پوست، زبان و چشمها – رویاهای جنگ و آتش – دلشوره و بی قراری – تحرک پذیری زیاد – اخلاق تند و خشمگین – تمرکز روی موضوع ندارند – اوج بالا رفتن صفرا بیماری روانی اسکیزوفرنی – احساس صدا در گوش – پرخاشگری – خنده و گریه های بی جا – تیزبینی چشم – ( زیرا کنترل چشم به عهده صفراست ). ترکیدن پوست بدن – ترکیدن لبها – تپش قلب – افزایش فعالیت غده تیروئید – نطفه ی کسانی که صفرای زیادی دارند می سوزد و نازا می شوند و در آقایان اسپرم از بین می رود – سوزش معده – زرد شدن یا زیتونی شدن زبان و ادرار – دشوار آمدن ادرار که همراه با سوزش است. خوابهای کوتاه همراه با آشفتگی – بدنی لاغر و رشته های عضلانی واضح – خواب گرمابه میبینند-بسیار حساس میشوند-بیشتر ناراحتی معده ی این افراد از جمع شدن صفرای زیاد در معده استوهمین امر باعث سر درد در آنها میشود. فشار معده به سر میزند.

سر دردهایی که از تجمعع صفرا در معده ایجاد میشود مشابه سردردهای میگرنی است هر چند که میگرن در این گروه شایع است-افزایش کلسترول خون (کلسترول از نوع گرم است. تری گلیسرید از نوع سرد است) معمولا این افراد فشار خون در سن بالا میگیرند –

درمان:

کسانی که مزاج صفراوی دارند 3روز آش آبغوره + کمی زنجبیل خورده روز چهارم:مسهل میل کرده (سنا و گل سرخ) و در روز پنجم حجامت عام (بین دو شانه) اگر سردی شد کمی آب عسل چون طبع صفرا گرم و خشک است : انار- خیار سبز- سرکه ماست- زردآلو- کاهو- آلوبخارا- کدو- اسفناج- گیشنیز- کاسنی-هندوانه-  گوجه فرنگی-  آبغوره-  دوغ-  آب لیموترش-  آب زرشک- اسفرزه- عناب- و...... استفاده کنند.

دم زیاد و بیماریهای آن:

جوشهای در ناحیه ی صورت و شانه ها که معمولا درشت و چرکی هستند. چربی خون بالا که معمولا از نوع کلسترول است (از نوع گرم) – فشار خون که از سن میانسالی شروع میشود.

این افراد باید نمک کمتری است.(چون گرم است.) افراد صفراوی فشار خون در سن بالا میگیرند- سکته ی قلب در افراد دموی شایع است – ( بسیار شاد و خوش برخورد یکباره ممکن است سکته کنند در اثر دم زیاد ) که معمولاً از نوع سکته ی گرم و در مردان زیادتر است. سکته ی سود هم داریم که بیشتر در افراد بلغمی و در زنان شایع تر است- احساس سنگینی در بدن خصوصاً در پشت چشمها، شقیقه ها و قسمت میانه ی سر و بیمار اظهار می دارد که مغز سوم درد می کند – ( بلغم زیاد درد در پشت سر ) این نوع سردرد با بالا رفتن سن بهتر می شود ( چون طبع به طرف سرد می رود ) برای تشخیص افتراقی اگر بیمار با بو کردن سرکه بهتر شود سردرد آن از نوع گرم است و در افراد بلغمی برعکس است. با بو کردن سرکه سردرد بدتر می شود. خمیازه کشیدن- چرت زدن- حواس پرتی- کند فهمی- خستگی بدون علت- احساس مزه شیرین در دهان- کسالت و خوابیدن بسیار- قرمزی زبان- قرمزی رنگ چهره- برآمدگی رگ های بدن- کش و قوس آمدن- خونریزی از بینی، بن دندان،لثه و مقعد، بیماریهای عصبی از نوع مالیخولیای خندان – خوابهای شاد و نشاط آور- خارش محل مضر و حجامت- ( حجامت برای فادیسم بسیار مفید است.)

درمان: ترک پرخوری- روزه های مسحبی- خواب قیلوله- پیاده روی- شنا- کوهپیمایی- حجامت- تخلیه جنسی در حد متعارف- این افراد 5 روز آش آبغوره+ زیره سیاه و زنجبیل- روز ششم مسهل- روز هفتم حجامت عام شود – در این افراد غذاهایی که طبع سرد مایل به خشکی دارند باید مصرف شود: تمر هندی- سرکه- زرشک- عناب- تخم خرفه- مرکبات مانند لیموترش- پرتقال- و درنهایت در صورت عدم بهبودی عمل فصد انجام شود.

بلغم زیاد و بیماریهای آن:

افزایش بلغم در مو به صورت سفید شدن زودرس مو- فشارخون که از نوع سرد بلغمی است و در 2 نوع فشارخون : گرم: در افراد دموی و در این ها فشار سیتول بالا می رود. سرد: در افراد بلغمی و در این ها فشار دیاستول بالا می رود.

سردرد در این افراد از پشت سر و گردن شروع می شود از پایین گردن به سمت بالا کشیده می شود.

ریزش مو در افراد دموی بیشتر در میان سر است- ریزش مو در افراد بلغمی به صورت کلی است- و معمولاً به صورت سکه ای است ( در خانم ها ) سرعت رشد مو کم و ریزش آن زیاد است.

سردی و سستی و افتادگی پوست ( پوست شل می شود) دردهای مهاجر ( مبهم ) در بدن- سستی عضلات – زود خسته می شوند – طبل تو خالی – هیکل درشت ولی خستگی سریع – فراموشی خاطرات ندیک در مراحل شدید فراموشی مطلق که به آلزایمر تبدیل می شود – میگرن سرد که با بالا رفتن سن بیشتر می شود – ( بعضی از میگرن ها با بالا رفتن سن بهتر می شود ( افرااد صفراوی ) ) آروغ زدن و ترش کردن و استفراغ بعد از غذا- پیسی- در مرحله شدید و زیاد شدن بلغم ایجاد آلوپیسی یا ریزش کل موهای بدن – ( ریزش ابرو و مژه ) به گذشته برمیگردند – ( واپس گرا) اگر بلغم از حد مجاز زیادتر شود آرتروز یا سائیدگی زاند و یا جمع شدن آب در زانوها- ممکن است تبدیل به روماتیسم مفصلی شود – ایجاد میخچه در دست و پا – ایجاد خار پاشنه – سردردهای میگرنی از نوع سرد- اگر بلغم در مغز رسوب کند بصورت پلاک ؟M.S  دیده می شود – ( بلغم مایعی است که اگر زیاد شود در هر جایی ممکن است رسوب کند ) شب ادراری در بچه ها بیشتر به خاطر افزایش بلغم است سینوزیت- پلیپ بینی- افزایش رطوبت در بینی که باعث کاهش بویایی می شود- خرو پوف که به دلیل افزایش بلغم در ناحیه گلو است- کیفیت زبان - نفخ معده – و قار و قور شکم – بی اختیاری دفع ادرارکه حتی با سرفه و عطسه ریزش ادرار پیدا می کنند- ( افتادگی مثتانه و رحم- کیست تخمدان و رحم- عفونت های رحمی همه در اثر ازدیاد بلغم است ) اشتهای زیاد- یاد می خورند و سیر نمی شوند (جوع الکعب ) گرسنگی سگی – زیاد می خورند و دفع زیاد هم دارند – ( جوع البقر ) بزرگی ناحیه ی شکم – یبوست که به دلیل سردی زیاد معده است بلغم گچی در کلیه باعث سنگ کلیه می شود- زیادی بلغم در رحم باعث افزایش میزان دوران پریود شده ترشح زیاد رحمی و بیماریهای رحمی – کاهش میل جنسی – اگر بلغم از حد مجاز زیاد شود نطفه یخ می زند و ناباوری به وجود می آید – سقط جنین – کیست تخمدان – در مردان اگر بلغم زیاد شود کاهش تمایلات جنسی- بزرگی ناحیه ی شکم- انزال زودرس- در نهایت خارج شدن مایع منی بی اختیار و در نهایت ناباروری ( خواجه ) در دفع روده ای مدفوع به صورت بوی ترش متعفن است- ولی در افراد گرم مدفوع بوی تند متعفن دارد- هرگاه میزان بلغم در معده و روده زیاد شود زمینه ی ایجاد انگل پیش می آید- پافیلی ( ورم پا ) ( از زیر زانو به پایین )- گرفتگی سیاهرگ پا – کیست زیر زانو- افتادگی رحم- افتادگی مثانه – افزایش بلغم در چشم باعث آبریزش چشم – آب مروارید آب سیاه از نوع سودا است. گریه ی زیاد- بلغم در پلک باعث پف آلودگی و ورم پلک مخصوصاً در صبحها پس از برخاستن از خواب- کم خونی و ضعف شدید بدنی- ( کم خونی فقر آهن ) افزایش بلغم در گوش باعث ایجاد صدا در گوش مانند صدای پنکه است ( صدای وور وور ) در سودا صدای سوت زدن

سنگینی گوش که بیشتر در سنین بالا دیده می شود- رسوب بلغم در صورت باعث فلج عصب صورتی می شود. ( صورتش برگشته ) اگر بلغم در عروق مغزی رسوب کرد موجب سکته مغزی می شود- سکته قلبی بیشتر در دموی ها و مغزی بیشتر در بلغمی ها- افزایش تری گلیسرید و کلسترو ل به علت ( پرخوری و هضم ناقص ) ولی بیشتر افزایش تری گلیسرید دارند- از نظر سیستم ایمنی اگر سطح بلغم بالا رفت سیستم ایمنی ضعیف و زود مریض می شوند مانند سرماخوردگی مکرر- از نظریه: افزایش بلغم باعث سینه پهلو، افزایش خلط،سرفه های خلطی، آب آوردن ریه، آسم و ...  اعمال جراحی متعدد در بدن باعث افزایش بلغم می شود- از نظر طب سنتی داروی بیهوشی و و استرس سرد است- حماقت به علت افزایش بلغم در مغزات- این افراد کندی در فهم و کندی در تجزیه و تحلیل دارند- اطلاعات دارند ولی نمی توانند آنها را به هم پیوند دهند و استناج غلط می کنند.
صرع سرد: علائم این بیماری شامل سستی در خواب، کاهش نبض، رنگ چهره سفید و گچ مانند می شود، معمولاً این افراد خودشان متوجه نمی شوند این علائم را ( در بچه های بلغمی زیاد است )

صرع گرم: چهر ه ای برافروخته، چشمان قرمز، پیچش شدید بدن، حتی ترک خوردن خود به خودی لب که معمولاً در افراد دموی و صفراوی رخ می دهد.

از نظر روان: سردی در روان باعث افکار و رفتار منفی، نگرانی و دلشوره بی خود، همیشه منتظر اتفاقات ناگوار هستند- خیالبافی منفی- ترس بدون دلیل- ترس از ارتفاع و آسانسور، ترس از آب، ضعف بدنی، تمام شکستهای دوران زندگی را به خاطر می آورند توانایی انجام کار ندارند ولی با حرکت و رقصیدن بهتر می شوند، مات شدن بیمار، فقط به یک نقطه نگاه می کند، نه واکنش مثبت نه واکنش منفی از خود نشان می دهند. خرده گیر، در تصمیم گیری همیشه دیر تصمیم می گیرند، کارهای خود را فقط در ذهن دارند، ( حتی اگر کار کوچکی برای کسی انجام داده باشند ولی کار دیگران را به سرعت فراموش می کنند. ) کارهای منفی دیگران همیشه جلوی چشمانشان است، آب ریزش از دهان، آب بینی رقیق و غیر سوزان دارند، عرق کردن زیاد به صورت سرد بزرگی قلب و ضعف ماهیچه های قلبی به علت رسوب بلغم زیاد در ماهیچه های قلب- کم کاری تیروئید پرکاری تیروئید در اثر افزایش صفراست- دو قطبی نماز افسردگی و فاز هیجانی- هیدروسه نوعی ورم بیضه است، ( آب در بیضه جمع می شود. )

فتق ناحیه ی ران ( فتق رانی ) می گویند فرد پرده ای شده کبد چرب

درمان بلغم:

کسانی که بلغم زیاد دارند باید ابتدا 9 روز آش آبغوره + زیره سیاه و زنجبیل میل کنند روز دهم مسهل خورده شود 2 ساعت بعد از صبحانه روز زیاد هم حجامت معمولاً ضروری نیست ولی اگر شرایط بحرانی باشد حجامت باید از حمامهای بسیار گرم صورت گیرد- علاوه بر حجامت بادکش گرم و خشک انجام می دهیم این افراد بهتر است از حمامهای بسیار گرم و سونای خشک و نور آفتاب، کوهپیمایی که عرق زیادی از بدن آنها دفع شود. استفاده از غذاهای گرم و خشک به همراه مصلحان آن.

مصلحات: موادی هستند که باعث می شوند هضم غذا بهتر و از عوارض آنها جلوگیری شود.

مثلاً بهتر است افراد بلغمی بیشتر از پسته خام، سیر، زیتون، زنجبیل، دارچین، رازیانه ( هورمون زنانه زیادی از نوع اسروژن دارد و برای شیردهی هم خوب است ) ولی در ایام پریود نباید استفاده شود- بابونه، پونه، خربزه، آناناس، انبه، عسل، گوشت شتر و آهو و گوسفند و خوردن نمک بعد و قبل از غذا، کنجد + پنیر + گردو و یا زیره یا سیاه دانه       دوغ + کاکوتی       ماست + نعناع سا پونه خوردن غذاهای تند هم بلغم را کم می کند. شیره یا خرما یا عسل- ارده شره – ارده عسل یا ارده خرما- کاهو با سکنجبین – کباب + سماق – عدس + گلپر- نخود+ روغن زیتون+گوشت گوسفند- چای+ نبات+ کمی دارچین و زنجبیل – کندر روزی سه نخود 40 روز.

سودای زیاد: ( غلبه ی سودا )

از نظر پوست: خشکی و تیرگی- سیاهی زیر چشم – بعضی مواقع حاشیه ی پیشانی – در مرحله ی بعد حتی کتفها سیاه می شود- پوست بی طراوت و بی حالت – معمولاً عرق نمی کنند – رگهای برجسته و نازک و تیره و خشک و بدون انعطاف – اگزما و خارش ← در اوج سرما و کرما – خالهی متعدد در بدن-رنگدانه های سیاه روی بدن- شکنندگی ناخن- از شدت خستگی بیماری را الصوف (پسوریایس ) خشک و پوسته پوسته شدن بدن، بیماری که همراه با خارش، خشکی و اگزما و کندگی پوست است. از نظرمو، موخوره، موی خشک، از نظر قلب و عروق حالت گزگز شبیه خارش که در پاها و دستها بوجود می آید. واریس به علت رسوب سودا در عروق انتهایی است- همورئید یا بواسیر به علت رسوب سودا در عروق انتهایی روده- چربی خون معمولاً ندارند یا حداقل افزایش- فشار خون ندارند- یا حداقل افزایش- نامنظمی قلبی که معمولاً نبض پیدا می کنند- دلهره و آشوب- از نظر چشم رنگ چشم تیره، کاهش دید چشم یا پیر چشمی، آب سیاه چشم، تیک و پرش اندام در چشم و اندامهای بدنو لرزش اندام، که ممکن است موضعی باشد یا در کل بدن باشد- بیماری پارکینسون که معمولاً لرزش در کل بدن دارند- بیماری برگر: در آقایان بیشتر است و به صورت گزگز کردن همراه با مورمور و سوزن و درد در اندامهای انتهایی دست و پا که با کشیدن سیگار بدتر می شود- دیابتیک فوت یا درد پا در افراد دیابتی به دلیل غلظت سودای خون در انتهای پاهاست- بیماری لقوه یا داء الرقص یا لرزش بدن که به دلیل رسوب سودا در عروق و اعصاب به طور همزمان می باشد.

در استخوان اگر سودا رسوب کند سرطان استخوان به وجود می آید چون سودا سنگین است و در اندام انتهایی بیشتر رسوب می کند به همین دلیل تومورهای استخوانی اندام تحتانی بدخیم تر از اندام فوقانی است- ( تومور مغزی بیشتر از نوع بلغم است ) معمولاً خشکی زیادی در بدن دارند مثلاً بعد از حمام پوست زود خشک می شوند- خواب رفتن دست و پا، بی حسی در اندام ها، خستگی صبحگاهی که با راه رفتن بهتر می شود- اندامهای سود و شفافیت و قرمزی ندارد- صداهای زانو در موقع راه رفتن، از نظر گوارشی غلبه ی سودا باعث احساس شوری و گس مزگی در دهان می شود و دهان به هم کشیده می شود- زود گرسنه و زود سیر می شوند- استعداد ابتلا به یبوست، بوی بد دهان، دفع مدفوع بریده بریده و دفع تخلیه کامل ندارند- ادرار کم و ناپیوسته- تکرر ادرار به دلیل سودی- شب ادراری مخصوصاً در زنان سن60 به بالا سردی و تری- موهای زائد یا هیرسوتیسم ( پر مویی ) از نظر مغز و اعصاب سردردهای میگرنی که تمام سر را درگیر می کند- این سردرد در سر جابجا می شود- سردردهای سوداوی درمان آنها مشکل و طولانی مدت است- تومور مغزی از نوع سودا هم داریم. از نظر اعصاب و روان دچار جنون و دیوانگی می شوند. ( جنون آنی ← مویها )

در این حالت افرادی سرخوش هستند و حرفهای مزجنش می زنند- اگر بیماری روانی ناشی از بلغم باشد معمولاً زیاد گریه می کنند و الفاظ منفی می گویند- اگر ناشی از صفرا باشد گاهی شاد و گاهی مضطرب- اگر سودا از حد مجاز زیادتر شود فرد ترسو، کینه ای، خسیس، خودگرا، ریزبین و جزئی نگر در مسائل می شود-  در مدیریت افراد سودایی را نباید در راس امور قرار داد چون این افراد عیبها را بزرگ و محاسن را نمکر می شوند- افراد دیر باور هستند- امانت دار خوبی هستند- خیری از عشق و شور در وجودشان نیست- عشق های گذرا دارند در معاشرت تا زمانی که از آنان درخواستی نکنند، خوبند- افرادی آرامند- تمام کارها باید طبق قانون خودشان انجام شود- معمولاً دیر تصمیم گیری می کنند و کاهش تمرکز دارند- اگر تا سن گرمی ازدواج نکنند دیگر نمی توانند ازدواج کنند- همیشه تردید و وسواس دارند- خواب کم، بریده بریده و مقطعی- دمویها: خواب سنگین و خوب- سودایی ها: سطحی و سبک- صفراوی ها: کم، خوب و منظم- بلغمی ها: در حال چرت زدن بین خواب و بیداری.

درمان سودا:

15 روز آش آبغوره + زیره + زنجبیل بدون گوشت بهتر است روز 16 برگ سنا و گل سرخ ( مسهل ) روز هفدهم فصد از دست راست- دو هفته بعد از دست چپ- یک ماه بعد حجامت از ناحیه پایین کمر یا ساکرال    ماءالجبن( سرکه + شیر+ آب بعد از بریده شدن شیر )

در کنار این روش درمان به تغذیه بیمار باید توجه شود غذاهای گرم و تر باید بدهیم چون طبح سودا سرد و خشک است- آبگوشت، هویج، انجیر، عسل، خرما، آناناس، انبه، ارده و عسل، روغن دنبه ( HDL ) ( روغن نباتی HDL ) گوشت شتر- بره- ارده و شیره- شتر مرغ- بوقلمون- ( اردک سرد است ) ذرت- نارگیل- خاکشیر- گل گاو زبان+ سنبل الطیب+ لیمو عمانی+ مربای شقاقل- عرق برق نهار رنج- سیر- روغن زیتون- نخود آب ( نخود آب پز+ روغن زیتون+ کمی ادویه+ کمی گوشت گوسفند )- کشمش- شلغم- زرده تخم مرغ و ...  

امروزه چون مردم تغذیشان غلطت شده و فصت و حجامت و منفج ( پختن ) و مسهل خوردن مانند خاکشیر، نوره کشیدن، پودر نظافت، حمام های گرم و روغن مالی فراموش شده به همین دلیل سموم در لایه ها و طبقات مختلف بدن تجمع یافته و مردم را درگیر بیماری های مختلف کرده که به هیچ درمانی جواب نمی دهد-

خانمی مراجعه کرده با 40 سال سن با چشمانی پف آلود- پوست صورت شل- در موقع بیدار شدن از خواب بدنی سرد و بی حال دارد ولی بعد از کمی کار کردن گرم می شود- شب آبریزش از دهان دارد    بلغم

ضروریات درمان در افراد بلغمی مزاج:

در بررسی بیماران بلغمی 4 نکته حائز اهمیت است: 1- ظاهر 2- شکایات 3- معاینه 4- نوع بیماری و درمان

ظاهر: چاق، پوست سفید، سن بالای 40 سال، خانم ( اغلب ) بدن سرد و بی حال، ضعف شدید بدنی، خواب آلوده و ...

شکایات: حواس پرتی- تحمل گرسنگی را ندارند- ضعف در قوای جنسی- در قفسه سینه که علت آن نفخ در معده است و به اشتباه فکر می کنند قلبشان درد می کند- یا سرمایی هستند یا با سرما بدتر می شوند- خواب زیاد- میل به خواب در طول شبانه روز- (خواب سبک و بدون بازده)- در استخوان ها و مفاصل گاهی همراه ورم در صبح موقع بیدار شدن از خواب- کوفتگی و ضعف و بی حالی در صبح-

نکته: بدترین زمان شبانه روز برای بلغمی ها صبح موقع بیدار شدن از خواب است- صبح ها بدن سردتر است لذا ضعف و بی حالی و دردهای آن ها بیشترین میزان را  دارد. دردهای آنها معمولاً بیشتر در ابتدای حرکت بوده اما بعد از مدتی کار و فعالیت که بدنشان گرم شد احساس راحتی می کنند و فعالیتشان را ادامه می دهند اما بعد از استراحت که بدنشان سرد شد مجدداً دردهای آنها زیاد می شود.

معاینه: معمولاً ورم چهره دارند- در معاینه مفاصل ورم مفاصل دارند- نبض ضعیف ( مگر اینکه فشار خون را داشته  باشند ) رگ ها ناپیدا- سودایی ها: زیر انگشت در زمان گرفتن نبض رگ نازک و باریک می شود. بلغمی ها: زیر انگشت در زمان گرفتن نبض رگ قلتک مانند لمس می شود. سردی و رطوبت در پوست ماهیچه ها شل و آبکی -...

نوع بیماری: مغز: تومور مغزی- ریه- برونشیت- آسم- بیماری های ریوی مفاصل و استخوان: ورم مفاصل، سائیدگی، ( به علت از بین رفتن بافت غضروف بین مفاصل است ) .

درمان: در دمان بلغم ابتدا آنها غذای آنها را تصحیح می کنیم حتی المقدور از غذاهای سرد نباید استفاده کنند، در صورت استفاده حتماً با مصلحان باشد مثلاً پنیر+گرد ماست+ نعنا + پونه+ سیر+ آویشن دوغ+ کاکوتی شیر+ عسل یا خرما یا هل  برنج + زیره با شوید عدس + گلپر خامه + عسل  

داروهای ضد بلغم: 1- عسل: برای افراد بلغمی به خصوص اگر مبتلا به کم خونی باشند بسیار موثر است معمولاً عسل را به صورت 1 ق غ به صورت مزه مزه کردن صفراوی و دمویی: عسل + لیموی تازه

می توان عسل را به صورت شربت درآورد و روزی 2 یا 3 لیوان میل نمود.

2- زیره سیاه: تاثیر آن در درمان بلغم ثابت شده است و پودر آن در خوراکی ها به خصوص همراه برنج استفاده شود.

3- کنر خوراکی: روایات زیادی داریم که کندر برای باهوش شدن و افزایش حافظه در اطفال و بزرگسالان بسیار سفارش شده است. به فردی که بلغم زیادی دارد توصیه می شود روزانه 3 مرتبه هر بار به اندازه یک نخود از کندر خوراکی به صورت آدامس به مدت 20-15 دقیقه ی در دهان جویده شود و بزاق خود را ببلعد ( تلخ ات ) برخی افراد تلخی کند را تحمل نمی کنند بهتر است کندر را پودر و با عسل مخلوط کرده و هر روز مصرف کنند. معمولاً دوره ی درمانی در طب سنتی 40 روز می باشد- ( بعد مدتی استراحت کند بعد دوباره شروع کند.) کندر از اثرات خوب درمانی آن در شب ادراری اطفال و احتلام زیاد افراد بالغ است.

4- زیتون: رسیده به همراه غذا میل شود و از روغن آن برای ماساژ دادن مفاصل دردناک استفاده شود.

5- اسفند: از داروهای مهم ضد بلغم است بخصوص روی بیماریهای مغز و اعصاب و ریه بسیار موثر است.

نکته: در مصرف خوراکی اسفند ( دانه ی سیاه داخل آن ) نباید آن را کوبید یا جوشاند بلکه ی دانه ی آن را به صورت کامل ببلغند در غیر این صورت اثرات سمی دارد- و مقدار مصرف آن شبی 1 ق م به همراه 1 لیوان آب است.

6- دارچین: چوب دارچین را باید به مدت 12-10 ساعت خیسانده و آب روی آن را بیرون ریخته و پس آن را دم کرده و مصرف نمود- 1 تا 2 قلم

7- استفاده از بادکشهای گرم و خشک، روغن مالی با روغن های گرم( زیتون، سیاهدانه، بادام تلخ،... )

8- ورزش و پیاده روی حداقل نیم ساعت قبل از صبحانه و ربع ساعت بعد از شام

9- ننوشیدن آب بین غذا و حتی المقدور آب کم مصرف کنند و در صورت نیاز به آب نیم ساعت قبل از غذا و 2 ساعت بعد ا غذا، در صورت نیاز بین غذا مقدار کمی ولرم مزه مزه کنند- روزه داری برای آنها مفید است و حتی المقدور در شبانه روز دو وعده غذا مصرف کنند، صبح و غروب

10-   شبها زود بخوابند و صبح زود از خواب بیدار شوند و ود هم نخوابند. سنبل الطیب+ بادر نجبویه+ لیموعمانی+ بابونه+ گل گاوزبان

قبل از هر درمان به 3 اصل مهم و جدی باید توجه داشت:

1- حتی المقدور با غذا درمان کرد نه با دارو

2- تا می توانید با داروی ساده درمان کنید

3- تا می توانید با معجون ساده درمان کنیم نه مرکب

تغذیه:

دستورات تغذیه مخصوص هر مزاج:

مزاج گرم و خشک: از هوای تازه و خنک استفاده کنند. در رژیم غذایی بیشتر از میوه و سبزی و کمتر گوشت استفاده کنند- مصرف آب و مایعات + چند قطره آب لیمو ترش تازه- حداقل 6-5 ساعت خواب شبانه- حداکثر 1 ساعت خواب پس از ناهار-( روزانه ) – فعالیت جسمی و ورزشی در هوای خنک صبح زود یا شب- به علت خشکی پوست می توانند بدن خود را با کمی روغن بادام شیرین مرطوب کنند- از محیطهایی که دچار هیجان و خشم می شوند پرهیز کنند- پرهیز از غذاهای گرم و خشک و در صورت استفاده با مصلحان باشد- مصرف بیش از حد تخم مرغ ، سیر، پیاز، ادویه های تند و تیز، گوشت قرمز، بادمجان، موز، خربزه، آناناس، طالبی، انجیر، گردو، پسته، فندق، نارگیل، سیاهدانه، ریزه خواری، زیره، زنجبیل، دارچین، زعفران، آویشن، ارده و عسل، عسل

غذاهای مفید: انواع مرکبات، انار، شاتوت، خیار سبز، سیب کامل، گلابی، آلبالو، گیلاس، شفتالو، گوجه سبز، زرشک، هندوانه، کدو، سوپ جو، پاچه ی گوسفند همراه با آلو بخارا سبزی مانند کاهو- اسفناج، لیم ترش تازه، گریپ فوروت، سکنجبین، شیر خشت، خاکشیر، عناب، ترنجبین، تمرهندی، ترشی های طبیعی- رب انار- عرق کاسنی و شاطره مفید و بهترین نوشیدنی بای این افراد است.

مزاج گرم و خشک و استعداد بیماریها: صفرا اگر زیاد شود به سودا تبدیل می شود پس بهتر است غذاهای دریایی کمتر بخورند.

این افراد در صورت عدم رعایت دستورات غذایی استعداد زیادی برای ابتلا به بیماریهای اضطراب تنش فکری- اسهال خونی- التهاب کبد- لکه بینی در خانمها- افزایش خونریزی عادت ماهانه- در آقایان انزال زودرس، سرفه های خشک، بی خوابی، سوزش ادرار بدون علت- لاغری شدید- شوره سر ( به علت تعریق زیاد) و ... دارند.

دستورات غذایی مزاج گرم و تر:

استفاده از انواع میوه جات و سبزیجات، استفاده از گوشت و غذای دریایی، پیاده روی حتی المقدور صبح زود حدود 30 دقیقه- 7-6 ساعت خواب شبانه- زود خوابیدن و زود بیدار شدن- در تابستان نیم ساعت ساعت خواب روزانه برای آنها مفید است- استفاده از غذاهایی با فیبر بالا یا پر حجم مثل کاهو، اسفناج، گوجه فرنگی، خیار، حجامت یا فصد سالی 2 یا 3 بار برای آنها خیلی خوب است- بهتر است در فصل بهار و تابستان انجام شود- کم خوری- غذای کم کالری بخورند- مانند سالاد قبل از غذا تا اشتهای زیاد آن ها مهار شود ( کم کالری و پر حجم )

کلاً مصلح غذاهای گرم، آبلیمو و آبغوره است و مصلح غذاهای سرد عسل است. مصلح سوپ جو، فلفل است.

برخی از پرهیزهای مزاج گرم و تر:

صرف بیش از حد ادویه جات تند- غذاهای شور- ( خیارشور) گوشت زیاد- غذاهای نشاسته ای – چرب- تخم مرغ- خرما- کشمش- انبه- بادام- پسته- موز- فندق- آناناس- انجیر- انگور- سیر- بادمجان- گوشت گوسفند و ...  

در صورت نیاز و ضرورت کم و با مصلحات مصرف شود.

غذاهای مفید:

نوشیدن آب خنک + آب لیمو ترش تازه، آب زرشک، کاهو، خیار، سیب کامل، انار، نارنگی، پرتقال، گلابی، نارنج، تمرهندی، لیمو شیرین، آلو بخارا و ...

مزاج گرم و تر و استعداد بیماریها:

 این افراد در صورت عدم رعایت دستورات بیشتری برای بروز بیماریهایی مانند سردرد- یرخوابی- ادرار خونی- خستگی- تپش قلب- چاقی و ... می شوند.  

دستورات غذایی مزاج سرد و تر:

روزی دو وهده غذا- زیرا توانایی هضم دستگاه گوارش آنها کم است. ورزش و فعالیت جسمی مرتب- راه رفتن نیم ساعت قبل از صبحانه و ربع تا نیم ساعت بعد از شام- حداقل 8 ساعت خواب مناسب لازم دارند- شب زود بخوابند و قبل از طلوع آفتاب بیدار شوند تا از ایجاد بلغم اضافی جلوگیری شود- خواب روز توصیه نمی شود- از هوای محیط مرطوب و خواب و استراحت بیش از اندازه که موجب سردی و تری می شود باید پرهیز کنند- پوشیدن لباس مناسب – گرمای کافی در هوای مرطوب، حمام گرم و خشک یا سونای برای رفع بلغم مفید است- خوابیدن در طی روز و یک ساعت قبل از غروب برای اینها مضر است موجب افزایش بلغم و سنگینی سر و التهاب سینوسها و کند شدن رفتارهای مغزی می شود.

برخی از پرهیزهای مزاج سرد و تر:

پرخوری- مصرف غذاها بدون مصلح- ( لبنیات بدون مصلح ) ترشی ها- سرکه- برنج- عدس- سیب زمینی- سوپ جو- میوه های ترش و کال سوداست- هندوانه- خیار اگر خواستند بخورند با پوست باشد- گوجه فرنگی- گوشت گاو- قارچ- در صورت ضرورت حتماً با مصلحات مصرف شود. آب یخ- نوشابه های گازدار

غذاهای مفید:

گوشت شتر- بره- بوقلمون- کبوتر- مرغ محلی- میوه هیا رسیده و شیرین مانند سیب کامل- طالبی- به- نارگیل- گلابی- ادویه جات و هل- دارچین- زنجبیل- زعفران- فلفل سیاه و قرمز- آویشن- رازیانه- سیر- شلغم- هویج- سبزی های گرم: ریحان- جعفری- نعنا- تره- مرزه- ترخون- نوشیدنی گرمی بخش: دم کرده دارچین- زنجبیل- اسطوخودس- گل گاو زبان- بذرهای ملین مانند: خاکشیر- تخم ریحان- خشکبار: بادام- گردو- فندق- پسته- کنجد- ارده و عسل- شیره و خرما- در صورت استفاده از برنج و حبوبات از ادویه گرم مانند زیره سیاه و سبز- زنجبیل- دارچین- هل و زردچوبه استفاده شود. پودر سیر+ ماست هفته ای دو بار نه هر روز

مزاج سرد و تر و استعداد بیماریهای آنها:

صرع سرد- سردرد- سینوزیت- آسم- عطسه و سرفه- التهاب و بزرگ شدن لوزه ها- ضعف هضم- شب ادراری- دردهای مفاصل- ترشحات رقیق رحمی در خانمها- بی نظمی در قائدگی- کم خونی

دستورات غذایی مزاج سر و خشک:

 این افراد دارای پوست خشم بوده و باید پوست خود را با روغن های گرم مانند زیتون و نرم کننده و کنجد چرب کنند. روغن بادام تلخ و سیاهدانه بیشتر برای کاهش درد بکار می رود کمر درد یا درد یا درد عادت ماهیانه.

15-10 دقیقه پیاده روی بعد از شام برای آنها مفید است. از مایعاتی مانند آب هویج- آب سیب- و مایعات+ چند قطره آب لیمو ترش استفاده کنند- حمام باآب ولرم و ماساژ بدن با روغنهای گرم مفید است- هر 12 ساعت بینی خود را با کمی روغن بادام شیرین مرطوب کنند- مسافرت به مناطق مرطوب و معتدل- حداقل 6-5 ساعت خواب شب- خوابیدن در طی روز مضر است- از هوای بد و خشک مثل پاییز و محیطهای سرد و خشک و فعالیتهای که موجب افزایش سردی و خشکی شود و مانند فعالیت در محیط های سرد و خشک مثل سردخانه ها خودداری کنند- از بی خوابی خودداری نمایند.

افسردگی و غم و تنهایی و استفاده مداوم از رایانه، تماشا کردن زیاد تلویزیون، فیلمهای مبتذل و صحنه های مبتذل و کارهای خلاف شرع، سودا است و سودا را افزایش می دهد-

برخی از پرهیزهای مزاج سرد و خشک:

مصرف بیش از حد و بودن مصلح لبنیات- بادمجان- مصلح بادمجان کشک است- غذاهای نمک سود غذاهای شور- نمک- ماهی دودی- ماهی شور- خیارشور- پنیر شور- گوشت گاو و گوساله و حیوانات پیر- غذاهای مانده و فریز شده- کاهو مصلح سرکه انگبین- ماهی + گردو- ترشی + سیاه دانه- سرکه – تمرهندی- آبغوره و آبلیمو در حد کم مجازات – سیب زمینی- گوجه فرنگی- درت- میوه های ترش مثل آلو ترش- انارترش- تمشک- پرتقال- گریپ فوروت- در صورت استفاده از میوه های دارای مزاج سرد بعد از مصرف می توانند 2-1 ق غ عسل مصرف نمایند-

غذاهای مفید برای مزاج سرد و خشک:

گوشت بره- شتر- کبوتر- گنجشک- سار- مرغ محلی- تخم مرغ عسلی- سیب با پوست و دانه گلابی- طالبی- به- انگور- آب نارگیل- در صورت مصرف برنج حتماً از زیره سیاه و زعفران یا به صورت شوید پلو باشد- سبزی های گرم مانند نعنا ریحان ترخون جعفری تره ساقه کرفس شلغم عسل کشمش انجییر خرما هل دارچین زنجبیل و ...

استفاده از بذرهای ملین مانند خاکشیر- تخم ریحان – قدومه شیرازی به سالاد فصل + مقداری جوانه گندم – فرنی بادام- نخودآب- ارده عسل- ارده + شیره خرما- انگور- پسته- گردو- فندق- نان سنگک کنجدی با کره محلی- قندهای مرکب معمولاً تاثیری روی دیابت ندارند- قندهای ساده اثر می گذارند.

مربای به- بالنگ- شقاقل

مزاج سرد و خشک و استعداد بیماریها:

افراد سوداوی مزاج در صورت عدم رعایت دستورات گفته شده استعداد بیشتری برای بروز بیماریهای زیر دارند: بی خوابی در آنها شایع است. گرفتگی رگهای قلبی- گرفتگی رگها در اندامهای مختلف بدن- لخته شدن خون- نفخ روده و معده نه به اندازه بلغمی ها- درد معده- سوزش معده- خشکی پوست- ترک پوست مخصوصاً ناحیه ی پاشنه پا- افسردگی- پسوریا و سپس اداء الصوف- بیماریهای روانی ( مالیخولیایی خندان)- اسکیزوفرنی ترک سودا و صفرا- بزرگی طحال ( رسوب سودا بیشتر در طحال است ) .

تعریف غذا:

از فرآیند اثر 4 رکن طبیعی و 1 رکن معنوی غذا پدید می آید. غذای انسان بخش خوراکی و بخش غیر خوراکی دارد که به 8 نوع تقسیم می شود.

1- غذای بلعیدنی و نوشیدنی

2- غذای شنیداری

3- غذای پنداری

4- غذای دیداری

5- غذای بویایی

6- غذای جذبی

7- غذای انسی هر مردی که سرحال است زن خوبی دارد

8- غذای جنسی

1- غذاهای بلعیدنی و نوشیدنی:

در این مورد دستورات زیادی داریم از جمله آداب غذا خوردن و وعده های غذایی- تنظیم مزاج با غذا براساس سن- تنظیم مزاج غذا با فصل و شرایط اقلیمی- تمام دیتورات طب اسلامی به صورتی است که جذب بزاقی بیشتر شود و در مواقع غذا خوردن، بزاق بیشتری ترشح شود. مثلاً لقمه ی غذا به خوبی جویده شود تا بزاق بیشتری ترشح گردد.

مجموعه ی آنجه اسنان می نوشد یا می بلعد به دو دسته تقسیم می شود: غذاهای برتر شاول آب- عسل- نان- خرما- انجیر- زیتون- انار- سیب- انگور- کشمش- شیر- بادام-

غذاهای پست: در قرآن کریم در سوره بقره ازآنها به عنوان غذاهای پست نام برده شده- بقره / 61

بقلها و فتائها و فودها و عدسها و بصلها – سبیجات- خیار- سیر- عدس- پیاز

عدس- پیاز- سبزی- خیار- سیر

بعضی از گیاهان درک و فهم بیشتری نسبت به سایر گیاهان دارند مانند خرما- زیتون- ( کود انسانی به عنوان یکی از بهترین کودها برای رشد گیاهان می باشد ولی اگر به درخت زیتون کود انسانی بدهند رشد نمی کند) در جنوب ایران برای کاشت خرما، از افراد مخصوص و با ایمان استفاده می شود- در یونان قدیم برای کاشت درخت خرما از دختران باکره استفاده می کردند- عسل در قرآن کریم در چند جا به عنوان کلمه ی شفا نام برده شده است. خداوند تبارک و تعالی می فرماید ما به او وحی کردیم تا خاضعانه راههای ما را پیماید و تسبح گوی پروردگار باشد- امام علی علیه السلام می فرمایند: عسل هزار بیماری را درمان و از هزار بیماری پیشگیری می کند.( پیامبر علیه السلام) اگر مردی عسل بنوشد هزار نوع دارو وارد بدنش می شود و هزار نوع بیماری خارج می شود و اگر بمیرد در بدن او باقی می ماند.

بر شما باد خوردن عسل و سیاهدانه ( امام رضا علیه السلام )

هر کس عسل را ناشتا یا در زمان گرسنگی میل نماید بلغم خونش قطع می گردد. صفرایش می شکند و کاهش می یابد- سودایش قطع می شود-

ابو علی سینا معتقد است عسل حامل دارو به موضع درد است به همین خاطر اگر بخواهیم اثرات درمانی یک دارو را سریعتر دریابیم باید آن را با عسل مخلوط کنیم.

بر شما باد بر دو درمان عسل و قرآن. ( پیامبر علیه السلام ) در جایی دیگر می فرمایند: نزد من برای زن تازه زا، درمانی همانند خرما و برای بیماری درمانی همانند عسل وجود ندارد-

حضرت علی علیه السلام: عسل شفای هر بیماری ست و بیماری در آن نیست، بلغم را کم می کند. دل را جلا می دهد-

آداب غذا خوردن:

روز آب را ایستاده و با دست راست و جرعه جرعه بنوشید- آب خیلی خنک نباشد- آب باید آهسته و پیوسته خنک شده باشد و یخ سودا زاست)- آب ناشتا خوردن مقداری بلغم زاست- بهتر است آب نیم ساعت قبل از غذا و یا 2 ساعت بعد از غذا خورده شود- اگر فرد حین غذا یا بعد از غذا احساس تشنگی کرد کمی آب مزه مزه کند- بچه های صفراوی ها در صورت نیاز می توانند بین غذا آب مصرف کنند- غذا باید ساده باشد و از یک نوع- مثلاً مرغ و ماهی نباید با هم خورده شود یا مرغ میل شود- ( یعنی دو وعده ) وعده ی غذایی ناهار سودازاست- شام بعد از غروب آفتاب حداقل 4 ساعت قبل از خواب- صبح و شب غذا خوردن باعث تعادل مزاج می شود- ترک شام بیماری زاست- امام علی علیه السلام: اگر پول ندارید شام بخورید، آب بخورید- پیامبر علیه السلام: خوردن شام را وا مگذارید هر چند خوردن چند خرمای خشکیده باشد- و همچنین می فرمایند: من در امت خویش از این بیم دارم که از واگذاردن شام پیری به سراغشان آید چرا که شام مایه ی جوانی و نیرومندی در امت است.

2- غذای شنیداری: مجموعه ی آنچه ما می شنویم غذای شنیداری است. با یک حرف می توان یک نفر را نده کرد یا بیمار کرد و از بین برد- مثلاً به یک بیمار بگوئیم شما مشکلی ندارید و سالم هستید و یا اینکه به فردی بگوئیم شما سرطان دارید، این فرد بدون داشتن سرطان از استرس زیاد از بین می رود- حرف، رمز نظام هستی است مانند حروف در اول سوره های قرآن- گرمترین حروف، حروف آسمانی یعنی قرآن کریم است و پس از آن کلمات ائمه، دعاها، اشعار عرفانی، در درمان سعی کنید از کلمات امیوار کننده استفاده کنید- کلمات امیدوار کننده گرم و ناامید کننده اوج سردی اند. هیچوقت به بیمار نگوئید که شما خوب نمی شوید- افراد امیدوار و افرادی که افکار مثبت دارند سیستم ایمنی قوی تری دارند- و کمتر بیمار می شوند مجموع صداهای آب رودخانه ها- آبشار- پرندگان_ صورت قرآن- امواج دریا- نسیم- ... گرم هستند. مجموع صداهای صنعتی، موتور ماشین آلات، اکثر موسیقی های غربی مانند جاز، سرد و سودازا هستند- اکثر موسیقی های سنتی و شرقی گرمند- در هر رده ی علمی با هر تجربه ای که داشته باشیم باز هم حروف منفی روی ما تاثیر می گذارند. در حدیث داریم با آدمهای ترسو و بزدل و خسیس مشورت نکنید- ما موظفیم تمام صوتهای مثبت را به بیمار انتقال دهیم، تکرار صوتهای منفی انسان را منفی و سرد می کند- قدرت کلام به انسان قدرت می دهد حتی در شرایطی که زبان آنها را نفهمیم – ( سیوحن نصرالله )

متاسفانه در طب امروز از گفتار مثبت خیلی کم بهره برده شده است- در برخورد با یک فرد خوش بیان قدرت و قوت می گیریم برعکس با یک فرد بی حال سرد و سست می شویم- هر 4 نوع مزاج با کلمات مثبت انرژی می گیرند-

3- غذای پنداری: همیشه باید مثبت اندیش بود- پندارها و خیالهای مثبت داشت- بدبینی و پندارهای منفی ایجاد افسردگی و بیمماری می کند توان و انرژی انسان را می گیرد سعی کنید همیشه ذهن و پندار بیمار را مثبت کنید- فکر اینکه بیماری وی درمان نخواهد شد را از ذهنش خارج کنید- باورهای مثبت تغییر دهنده ی مزاجها به سوی گرمی است، بدبینی، افکار منفی، غیبت، حسد، سخن چینی، حرص و آز، باعث ایجاد سردی می شود- در آیین زردشت غذای انسان چزء سه اصل مهم گفتار نیک، پندار نیک و کردار نیک به حساب می آید- افکار منفی ترشحات بزاق را کم و روی اشتها اثر کی گذارند اگر نمی نوانیم و توان داشتن کارهای خیر و خوب را نداریم حداقل نیت کار خوب داشته باشیم- اولین واکسیناسیون تقویت روان در اسلام پندار مثبت است-

4- غذای دیداری: آنچه ما می بینیم نوعی غذات و بازتاب در گوارش ها دارد- رنگهای موجود در طبیعت نوعی غذا هستند- در پوشیدن رنگها- باید دقت کرد و بر اساس نیاز مزاج طبیعی خودمان رنگ را انتخاب نمائیم- رنگها دارای طبع گرم و سرد هستند- رنگ آبی و سبز با همه ی مزاجها موافقند- از نظر انرژی ها آبی و بنفش آرام بخش هستند در افرادی که مزاج خیلی گرم دارند از این رنگها استفاده کنند- رنگ قرمز ملایم انرژی زاست- برای افرادی که افسردگی زیاد دارند و افراد لاغر و ضعیف که رنگهای پوست تیره و مشکی دارند مناسب است. رنگ سفید سرد است ولی اثر منفی نمی گذارند- رنگ قرمز تند تحریک کننده است و در نهایت باعث افزایش سودا می شود ( صفرای سوخته ) رنگ زرد گرم و شادی بخش است- طب چینی ( رنگ زرد در افراد لاغر رطوبت را بالا می برد) اتاق دختر بچه ها چون سرد هستند بهتر است رنگهای شاد مانند زرد- صورتی – قرمز ملایم باشد.

اتاق پسر بچه ها بهتر است بیشتر رنگهای ملایم مثل آبی آسمانی باشد.

دموی و صفراوی ( نگاه کردن به آسمان شب و گریه در شب )

5- غذای جذبی : از طریق پوست جذب می شود در بعضی موارد از این روش تغذیه صورت می گیرد. در بعضی موارد از طریق غذای بلعیدنی نمی توانیم بدن را گرم کنیم مثلاً کسی که در معرض سرمای شدید قرار گرفته باشد. یا بیماری که در کما است- در این افراد از روغن مالی استفاده می کنیم- در درمان بیماریهای سرد و بلغمی بیماران سوداوی، بیمارانی که دچار آلرژی و حساسیت توام با خارش  هستند و بیماریهایی مانند روماتیسم، آرتروز یا سائیدگی مفصل، علاوه بر غذا دارو از روغن مالی هم استفاده می کنیم.

روغن بنفشه: معتدل و سازگار با همه ی مزاجها

روغن زیتون و بادام تلخ: گرم و قدرت نفوذ زیادی دارند

روغن زنجبیل: گرمی زیادی دارد ممکن است آلرژی زا باشد

روغن سیاهدانه: گرم و معتدل

روغن کنجد: گرم و خشک. درمان فراموشی بر ملاج سر مالیده شود

روغن اسفند: گرم، برص

روغن نیلوفر: سرد و مرطوب

روغن خشخاش: سرد و خشک

حمام سرکه برای مزاجهای گرم مناسب است- لباسهای صنعتی مانند مواد پلاستیکی، ابری،قالی های ماشینی سرد هستند. لباسهای طبیعی مانند پشم و پر و پنبه و قالی دست باف گرم هستند- در افراد گرم مزاج در صورت نیاز به استفاده از عسل بهتر است عسلهایی که رو به سردی دارند استفاده کنند مثل عسل گشنیز و در مزاجها عسل گرم مانند عسل با بونه یا عسل جنوب

غذاهای بویایی: غذای بویایی غذای مغز است- ( بو غذای مغز است ) آنچه استشمام می کنیم غذاست. بوها در ذائقه انسان تاثیر زیادی دارند مغز سرد را با بوهای گرم مانند گل نرگس، گل مریم، گل یاس، گل محمدی، گلاب، مشک و عنبر و ... گرم می کنیم – گلاب در هنگام خواب مغز را شاداب، حجم و عمق آن را زیاد می کند- برای داشتن نشاط و هوش باید مغز را گرم کرد- در بیماریها آلزایمر و افسردگی مغز را گرم می کنیم- در میگرن سرد از بوه های گرم استفاده می کنیم .

بوهای سرد مانند بوهای اسیدی- سرکه- ترشی ها – بوی متعفن

برای تشخیص میگرن گرم از میگرن سرد : اگر بیمار با استشمام بوی سرکه احساس رضایت و بهبودی کرد میگرن از نوع گرم است و اگر سردرد بدتر شد میگرن از نوع سرد است.

داروهای بیهوشی هم سرد هستند. ( افزایش بلغم یا سودا )

غذای انسی : بهترین زندگی آن است که در آن همدلی باشد. همه ی انسانها نیازمند غذای انس هستند، اگر بهترین غذا سر سفره باشد ولی انس و مهربانی نباشد غذا مثل زهر مار است- اگر هنظل ( هندوامه ابوجهل ) بخوری ولی از دست انسان خوش رو و خوش برخورد باشد لذت آن بیشتر از خوردن شیرینی از دست اسنان ترشرو و بداخلاق است- اگر خیلی گرسنه و خسته باشی ولی اوقات خود را با فردی که دوست می دارید بگذرانید خستگی و گرسنگی را فراموش خواهید کرد- غذای انس عمر را زیاد می کند، جسم و روح را گرم می کند- بهترین غذاها برای روح انسان انس عمر را زیاد می کند، جسم و روح را گرم می کند- بهترین غذاها برای روح انسان انس و الفت و مهربانی است ولی در این میان انس با خداوند بالاترین مرحله است. ( قلب مومن حرم خداست ) این نوع انس بهترین و زیباترین نوع انس می باشد. در حدیث قدسی آمده که اگر بندگان من بدانند شدت علاقه ی من به آنها چقدر است از شدت فهم و محبت رگهای گردنشان پاره پاره می شود. ما مسلمانان در رابطه با انس ثروتمند ترین مردم جهانیم.

غذای جنسی: همه ی انسانها در رابطه با غذای جنسی و نیاز آن مانند طفل هستند- قوه ی جنسی تابع مزاج، جنس، سن و موقعیت جغرافیایی و مزاج غذای غالب آن منطقه است- مثلاً در مناطق گرمسیری مانند عربستان افراد دموی بیشترند و مشاهده می شود تعداد زوجها بیشتر است- در اروپا مخصوصاً اروپای شرقی این مساله کمتر است- افراد بزرگسال هم نیاز به محبت دارند همه ی انسانها به محبت محتاجند ولی کمی زبان نیاز متفاوت است- مثلاً بچه با گریه کردن به مادر می فهماند که نیاز به محبت و بغل کردن دارد- انسان باید همیشه محیطی برای ابراز لطف پیدا کند و ابراز مهرورزی باید فراهم شود- در دین مبین اسلام توصیه شده افراد با همدیگر مصافحه و معالقه داشته باشند، دست دادن با یکدیگر موجب تبادل انرژی می شود. هم انرژی موجب گرمی روان می شود-

نکته: حکیمان طب سنتی و ایرانی می گویند اگر طبیب درمان بیماری خود را از اصلاح غذایی آغاز نکند گویی برگشتن بیمار؟

به جرات می توان گفت بیشتر بیماریها با اصلاح تغذیه پیشگیری و درمان می شود- در طب سنتی و اسلامی، تئوری بنیادین به نام اخلاط چهار گانه و مفاهیم سردی و گرمی وجود دارد که اساس این طب و همه ی راهکارهای بهداشتی و درمانی آن براساس این تئوری بنا نهاده شده است- اصول تغذیه از تئوری اخلاط اربعه و سردی و گرمی پیروی می کند-

نکته مهم: تغییر یک دفعه ی عادت غذایی بیمار را اذیت می کند پس عادات غلط غذایی را کم کم ترک می کنیم حداقل زمان ممکن برای ترک عادات غلط غذایی 40 روز است.

اشکالات عمده ی غذایی در سفره ایرانی:

1- زرشک پلو با مرغ، گردو- کشمش- زعفران- باقالا پلو با ماهی ، همراه با دوغ و نوشابه: در صورت مصرف زیاد غلظت خون ایجاد می کند- و اخلاط نابجا و مضر بلغم و سودا در بدن تولید میکند- ماهی، مرغ، برنج، زرشک، سالاد، آبلیمو،ماست،روغن نباتی، باقلا همگی سرد هستند و بلغم زا که همراه با آنها باید از غذاهای گرم مانند فلفل سیاه، کنجد، عسل، سیاهدانه، زیره، زنجبیل، آویشن،گردو و ... استفاده کرد. می توان کشمش پلو را توام با مرغ و گردو استفاده کرد- ماهی را می توان همراه شوید پلو و کمی پیاز و گردو استفاده نمود- سیر هفته ای دوبار برای سردی زیاد

2- خوردن ماست و دوغ با غذای گوشتی، گوشت گوسفند، مرغ، ماهی، بسیار مضرات و طبق گفته ی حکما خلط خام و بلغم فراوان تولید می کند- یکی از علل مهم پیسی یا برص یا _
( ویتیلیگو ) از نظر طب اسلامی مصرف دوغ و ماست با گوشت ذکر شده است. در سالاد طب سنتی برای گرم شدن از روغن زیتون استفاده می شود. ( سالاد را می شود کمی با غذا خورد به شرط اینکه با مصلحات باشد و در فصل گرما باشد ) سوپ در فصل سرما، سالاد در فصل گرما

3- حذف سبزی از سفره و جایگزینی آن با سالاد: بر طبق گفته ی ائمه سبزی برکت،آرایش و زینت سفره است- طبغ اغلب سبزیها گرم است، دارای فیبر بوده که باعث بهبود هضم غذا و مانع یبوست می شود. مواد معدنی زیاد و انواع ویتامینها را دارد- در زخم معده و اثنی عشر باید میوه سبزی حذف و از کمپوت استفاده شود چون گرم هستند اثر سبزی ها )

اما سالاد مرسوم هضم غذا را مختل و نفخ معده ایجاد می کند به خصوص اگر به آن سس مایونز اضافه شود. سالاد طب سنتی همراه با روغن زیتون، نعنا، آویشن، فلفل، می باشد. با کمی آبغوره یا آبلیمو- ( سالاد شیرازی ) سالاد برای افراد دموی و پرخور قبل از خوردن غذای اصلی مفید است. ( ماستو خیار- ماست و اسفناج- افراد صفراوی کمی می توانند استفاده کنند )

4- خوردن زیاد عدسی: عدس غذای سودازا است و غلظت خون ایجاد می کند- در صورت استفاده از مصلح آن استفاده کنند- در عوض به جای عدس می توان از نخود استفاده نمود- نخود صفرازا،گرم و خون ساز است- در طب سنتی از حبوباتی مثل لوبیا، عدس، ... تاکید چندانی نشده ولی برای نخود بسیار تاکید شده است زیرا خواص آن بسیار زیاد است از جمله افزایش حافظه، تقویت قلب. خون سازی- استخوان سازی- افزایش توان جنسی- سم زدایی بدن- جلوگیری از سفدی مو و دهها خاصیت دیگر- هفته ای 1 بار( غلظت خون در همه ی تبعها می تواند باشد ) به همین دلیل در تغذیه ی سنتی ایران نخود جایگاه ویژه ای داشته که امروزه برعکس شده است.

5- پنیر: مصرف آن به تنهایی بسیار مضر و بلغم زاست- بهتر است پنیر همراه با گردو، آویشن، عسل، نعنای خشک و سبزیهای معطر و گرم باشد- همچنین سیاهدانه و زیره هم مناسب است. بهترین اینها گردوست-

پنیر به تنهایی فرد را دچار سستی و بی حالی و کندی در یادگیری می کند-

6- شیر: شیر بهتر است همراه با عسی یا گلاب یا خرما و کمی هل ( ضد نفخ و گرم و خشک ) استفاده کرد-

ماست را بهتر است با نعنا، زیتون، آویشن، کاکوتی، سیاهدانه، پونه مصرف کرد-

دوغ هم مانند ماست. کره همراه با عسل، شکرسرخ، ادویه ی قابضه

کشک را همراه با سیر، نعنا خشک، پونه کوهی، زیره، سیاهدانه استفاده کرد- بهتر است همیشه لبنیات را همراه با مصلحات استفاده کرد- ( تبخال احتمالاً از کبد کرم است)

7- حذف سرکه از غذا: یکی از ظلمهایی که توسط گروهی از همکاران پزشک دامن زده می شود حذف سرکه است به عنوان اینکه برای اعصاب مضر و سبب زخم می شود پیامبر علیه السلام می فرمایند: در خانه ای که سرکه باشد فقر وارد نمی شود. سرکه جزء ثابت سفره های ائمه بوده است- طبق تخقیقات انجام شده سرکه در کاهش کلسترول و تری گلیسرید و قند خون اثر داراد- سرکه ی سیب سبب گشاد شدن عروق و بهتر شدن جریان خون در رگهای بدن- کمک به هضم غذا- صفرابر- ضد عفونی کننده ی غذا و از بین برنده رسوبات و املاح مضر بدن- افراد دموی و صفراوی بهتر است همیشه همراه غذا مقداری سرکه یا ترشی های دیگر مصرف کنند-  مصلح ترشی: سیاهدانه و سبزیهای گرم ) – طبیعت سرکه سرد است، اگر طبع سوداوی و بلغمی در مصرف آن زیاد روی کنند سبب ضعف اعصاب و بی حالی و افت فشارخون در آنها می گردد و ممکن است مضراتی برای آنها داشته باشد. لذا بهتر است این افراد سرکه را با عسل و یا شیره مصرف کنند-

8-   تنوع خواری و مصرف اقلام متعدد:

9- در یک وعده غذایی از نظر طب سنتی و اسلامی غلط و مضر است و سبب به هم خوردن تنظیم دستگاه گوارش می شود- استفاده از چند قلم مواد غذایی باعث اختلال در کار آنزیمهای هاضمه شده و هضم غذا را مختل می کند و به دنبال آن ناراحتی گوارشیدر طول زمان بروز می کند. یکی از رموز سلامتی از نظر طب سنتی و اسلامی ساده غذا خوردن است-

وعده غدایی: وعده ی غذایی ظهر از نظر طب اسلامی و سنتی مضر و سودازاست و در نهایت باعث غلظت خون می شود- در طب اسلامی توصیه ی زیادی به دو وعده غذا شده یکی صبح و دیگری غروب و ابتدای شب افراد بلغمی و دموی که می خواهند لاغر شوند یکی از بهترین رژیمهای غذایی آنها حذف وعده ی نهار است.

ریزه خوری و تعداد دفعات زیاد غذایی: در طب سنتی و اسلامی ریزه خوری بسیار مضر برای دستگاه گوارش است، وعده های متعدد اما کم غذا ( به ویژه اقلامی مثل چیپس و پفک و کیک و... ) ناراحتی دستگاه گوارش و کاهش طول عمر می شود. ( تنوع خواری در طب جدید نه تنها مضر معرفی نشده بلکه مفید و واجب شمرده شده است )- در طب سنتی بین وعده های غذایی می توان از میوه جات استفاده کرد-

1- حذف مصرف صحیح آجیلها: آجیلها برای کاهش چربی خون، غلظت خون، سلامت قلب و کبد، افزایش کارکرد مغزی مفید و لازم می باشد- طبق تحقیقات انجام شده مصرف روزانه مقداری آجیل بین 15-5 سال به طول عمر آدمی می افزاید. مصرف حداقل 7 عدد بادام در روز توصیه شده ( همراه با پوست ) چون بادام و گردو بعد از خارج شدن از پوست پس از چند روز درصد قابل توجهی از خواص خود را از دست می دهند بنا به نظر بعضی اساتید پوست بادام مصلح آن است- آجیلها برای پاک سازی کبد، تقویت استخوان- رشد قدی اطفال- افزایش ضریب حافظه- افزایش بنیه و توان و ... توصیه شده است.

2- آجیلها منظور: بادام- پسته- فندق- گردو است ( 4 مغز )

3- میزان مصرف: سوداوی و بلغمی   14 عدد از هر کدام

صفراوی و دموی 0 گرم مزاجها)    7 عدد از هر کدام

مصلحات: گردو:انار ترش- سکنجبین- خشخاش- ترشی های طبیعی

فندق: آب عسل- شکر سرخ- شربت- به سکنجبین

بادام زمینی: عسل- مصطکی

پسته: زردآلو- انار ترش- سکنجبین- آلو- سرکه

آجیلها به غلط برای کبد معرفی شده ه اند که از نظر طب سنتی اینطور نیست ولی کسانی که صفراوی مزاج هستند باید کمتر مصرف کنند یا با مصلحان مصرف کنند.

11-   مصرف صحیح ادویه جات: باور غلط و مصطلح دیگری که از سوی برخی پزشکان تقویت می شود، مضر بودن ادویه است. تنها مورد احتیاط مصرف آن در طبابع صفراوی است که خود گرم و خشکند- مصرف ادویه به همراه غذا در طبابع سرد عامل فعال شدن کبد و کارکرد منظم دستگاه گوارش است – ادویه باعث کم شدن بلغم اضافی معده و رطوبت نابجای بدن می شود با مصرف مداوم و بلند مدت بلغم و سوداوی نابجای بدن کاهش می دهد و در درمان بیماریهای ناشی از بلغم و سودا بسیار موثر است از جمله بیماریها مثل آرتروز و درد مفاصل- نفخ معده- کاهش حافظه – صرع سرد- شب ادراری- عفونتهای زنانه- آلزایمر- افسردگی ها- کند ذهنی- کاهش درد مفاصل موثر است- افرادی که قند خون می گیرند معمولاً پیش از بالا رفتن قند در بدن صفرای آنها زیاد می شود و با افزایش سن ( 40 به بالا ) بلغم و سوسودای آنها زیاد میشود- دیابت در اینها (دیابت چاق نوع 2 )بیشتر بر اثر افزایش بلغم و سوداست- دیابت نوع1لاغر در سنین کودکی رخ می دهد و این افراد بیشتر صفراوی و سوداوی هستند.

12-   مصرف میوه همراه غذا: تمام میوه جات از نظر طب سنتی و اسلامی به جز انار و زیتون نباید همراه غذا مصرف شوند- بهتر است میوه ها به تنهایی و بین وعده های غذایی مصرف شوند- و میوه به فصی باشد- میوه ی کال و نرسیده بهتر است استفاده نشود-

نکته: خیار سبز و گوجه فرنگی که طبع سرد و تر دارند بهتر است در فصل تابستان استفده شوند.

در فصلهای دیگر استفاده نشود اگر ضرورت داشت با مصلحات استفاده شود-

13-   مصرف نکردن مصلحات غذایی: ( از دیار بیماریهای گوترشی، سوداو بلغم ) – هر غذایی در طب سنتی و اسلامی دارای 1 یا چند مصلح می باشد. منظور از مصلحات بهبود هضم و جذب یعنی نوعی ماده ی غذایی یا گیاهی که مصرف آن به همراه غذای مورد نظر در اصطلاح و تعدیل یا کم کردن عوارض جانبی احتمالی آن غذا اثر خواهد گذاشت- هضم غذا را بهتر و جذب و اثر گذاری غذا را در بدن زیاد خواهد کرد- متاسفانه امروزه اکثر مصلحان مورد استفاده قرار نمی گیرند. به همین علت بیماریهای گوارشی و بیماریهای ناشی از سودا و بلغم و ... در جامعه زیاد شده است.

1- اقلام و غذاهای وارداتی: اکثر اقلام و غذاهای وارداتی غرب مثل ماکارونی، چیپس، پفک، سوسیس، کالباس، همبر، کنسروها، سس مایونز، شکلات و بیسکویتها اکثراً یبوست زا و مضرند-

1- ایستاده غذا خوردن: این حالت و حتی نشستن پشت میز و روی صندلی و کفش به پا داشتن در حال غذا خوردن سودا زاست و خون را به شدت غلیظ می کند.

1- سالاد الویه : جزء غذاهای بسیار سرد است و بلغم زیاد دارد لذا باید با ادویه های گرم نظیر فلفل، آویشن و زیره مصرف شود.

به دلیل وجود مواد شیمیایی سرطان زا درس مایونز بهتر است هنگام تهیه ی سالاد الویه از سس خانگی استفاده شود-

1- تند تند غذا خوردن: غذا باید به آرامی خورده شود و کاملاً جویده شود، تند غذا خوردن سبب ترشح ناقص آنزیمهای گوارشی شده که هضم غذا را مختل می کند- بر طبق فرمایش معصومین مدت زمانیکه سر سفره می مانیم جزء عمر حساب نمی شود-

1- نگاه کردن به غذا: بهتر است غذا مزه مزه شود و به آن نگاه شود- در هنگام غذا خوردن به کارهای دیگر همچون نگاه به تلویزیون- خواندن روزنامه و کارهای دیگر نپردازیم- حتی توصیه شده آب را مزه مزه کنیم. آب را در روز ایستاده و در با درست راست نشسته و در سه مرتبه بنوشیم.

1- مصرف غلط ماست و اسفناج: مصرف ماست با اسفناج به دلیل تشکیل اگزالات کلسیم مولد سنگ کلیه و مثانه است- در صورت استفاده ماست با اسفناج می توان با آن مصلح زعفران یا کردو استفاده کرد-

2- خوردن قند با چای: به جای قند می توان از خرما، مویز، توت استفاده کرد. کارهایی که در غذا خوردن مذموم است.

صحبت کردن در هنگام غذا خوردن- خوردن بیش از یک وعده غذای پخته در شبانه روز- انجام فعالیتهای سنگین بعد از غذا- مشغول کردن ذهن به مسائل متفرقه- غذا خوردن در هنگام ناراحتی و عصبانیت- پرخوری- غذای داغ و با عجله خوردن- نگاه کردن به صورت دیگران در موقع غذا خوردن-

بعد از گذاشتن نان منتظر چیزهای دیگر شدن- چون بزاق ترشح می شود و اخلاط فاسد تولید می شود- گذاشتن نان زیر ظرف غذا- بریدن نان با کارد- مصرف زیاد تخم مرغ- مصرف تخم مرغ و ماهی- مصرف همزمان سیر و پیاز- باعث کاهش نور چشم می شود- _ صفرا زیاد شده و تبدیل به سودا می شود) مصرف ترب با ماست – مصرف پنیر با بادام- به دلیل فسفر زیاد در بادام از جذب کلسیم جلوگیری می کند- مصرف سرکه با عدس و ماش مصرف فرآورده های لبنی با گوشت که باعث امراض مزمنی-چون پیسی، جذام و ناراحتی های گوارشی می شود.

مصرف ماست با باقلا پلو- مصرف خربزه و عسل- خوردن انگور پس از کله پاچه باعث افزایش بلغم مغز نمی شود- خوردن زیاد گوشت گاو و حیوانات وحشی باعث کند ذهنی و فراموشی می شود-

خوردن غذا در حالت جنابت باعث امراضی چون پیسی می شود- بلافاصله بعد از غذا خوابیدن- مصرف سرکه با حلیم- آشامیدن آب بعد از غذاهای گوشتی- آب سرد در حالت ناشتا خوردن زیاد اشامیدن آب باعث ایجاد مسمومیت و ورم در اندامها می شود- آشامیدن آب بالافاصله بعد از غذا و بین غذا- آب سرد در حالت ناشتا خوردن باعث می شود آب بدون توقف به اعضای بدن برسد اگر سردی آن به قلب برسد به علت کاهش حرارت غریزی احتمال سکته خواهد بود- اگر به کبد برسد موجب بیماری استسقا ( آسیت )، آگر به مغز یپبسد سستی اعصاب، اگر سردی آن به آلات صوتی و تنفسی برسد باع اختلال در عملکرد این اعضاء می شود- امام رضا علیه السلام: آب سرد در ماههای بسیار گرم صفرا را کم می کند- پس ا میوه های آبدار مثل خربزه- هندوانه –انگور و ... بهتر است آب مصرف نشود- در زمان خواب و بلافاصله بعد از برخاستن از خواب و بعد از غذاهای شور و ترش و یا بهتر است آب مصرف نشود- زیرا دچار سوء هاضمه می شویم-

سرکه انگبین: سرکه با عرق نعنا 5 دقیقه بجوشد. طبع سرد( ا استکان عسل + سرکه + استکان عرق نعنا- طبع گرم: عسل + سرکه+ عرق نعنا )

عادات میوه خوردن :

میوه را قبل از مصرف با آب و مواد ضد عفونی کننده بشوئید – به هنگام خوردن نام خدا را به زبان آورید- از چند میوه همزمان استفاده نکنید- هر میوه را در فصلش بخورید- میوه را با پوست بخورید- چون پوست دلیل ابو علی سینا میوه ها در معرض نور مستقیم آفتاب قرار دارد حاوی انواع ویتامینها و فیبر است که برای سلامتی اسنان مفید می باشد. به هنگام دیدن میوه ی نوبر خدا را سپاس بگوئید.

قواعد طبخ غذا:

غذا باید به آرامی و در مدت زمان طولانی پخته شود، زودپز و مایکرو فر دستگاههای برقی داغ کننده نان همگی مضرند- مایکروفر به خاطر داشتن امواج الکترو مغناطیستی باعث+ عوارضی چون آسیب سلول های مغزی – دستگاه عصبی- سر درد- خستگی- بیماریهای چشمی از جمله آب مروارید و حتی سرطان خون می شود- طبق تحقیقات در طب حدید زود پز و مایکروفر موجب از بین رفتن ترکیبات پروتئینی موجود در مواد غذایی شده و مواد سرطان زا به غذا می افزاید-

غذای فریز شده و منجمد شده بسیار مضر است. هر چه مدت فریز کردن بیشتر باشد عوارض آن بیشتر است- در غذاهای فریز شده مواد سرطان زا به مرور زمان تجمع یافته از طرف دیگر ماهیت مواد غذایی عوض شده در نتیجه خاصیت مواد غذایی کم و طعم آن تغییر می کند، به همین دلیل است که غذاهای تازه لذیذ تر و خوشمزه تر است. فریزر سرما را به غذا می افزاید سودا ← بلغم

در تحقیقات علمی ثابت شده یکی از ارکان طول عمر و سلامتی انسان پرهیز از مصرف غذاهای مزین شده است.

فلسفه ی نامگذاری آشپزخانه:

این بوده که محل طبخ آش و فرآورده های آن بوده است. پایه ی اصلی سفره ایرانی آش بوده و تا 100 نوع آش در طب معرفی شده. آشها هم غذایند و هم دارو. آش یک مرحله از هضم را پشت سر گذاشته شبیه کیموس معده شده. اگر مصرف آش با مصلحات آن باشد نه تنها نفخ و سوزش معده ایجاد نخواهد کرد بلکه باعث درمان و بهبود مشکلات گوارشی هم خواهد شد. مصرف آش ضد یبوست می باشد. از نظر ابن سینا یبوست ام الامراض است. ( اب الامراض : آلرژِ و ترشحات از سر )

ذکر ها و آداب معنوی غذاها:

هر غذایی ذکر خواص خود را دارد. گفتن ذکر در هنگام طبخ غذا سبب روحانی شدن غذا و افزایش انرژی های مثبت شده و باعث اثر معنوی آن غذا در جسم و روان ما خواهد شد.

به طور قطع هر غذایی که با ذکر تهیه شده باشد سالمتر و لذیذتر است. از معروفترین ذکرها برای تمام غذاها، « بسم الله الرحمن الرحیم»، صلوات، یا نور رزاق، وضو داشتن هنگام طبخ غذا و همچنیم خواندن سوره تریش.     

ظروف: ظروف مسی و روی به دلیل آزاد کردن این عناصر با ارزش به درون غذا باعث تاثیر بر عملکرد سیستم مغز و اعصاب و غدد درون ریز بدن می شود- ولی یکی از مضرات ظروف مسی اکسید شدن آن است و باید به موقع قلع اندود شود. نگهداری طولانی مدت برخی از غذاها در ظروف قلع اند و هم خطرناک است. ظروف سفالین بهترین نوع ظروف برای نگهداری غذاها هستند. ظروف چینی و پیرکس ضرری ندارند، نفعی هم ندارند- ظروف چوبی اگر از مواد مناسب تهیه شود برای انواع غذاهای سرد مناسب است- ظروف چدنی هنگام طبخ با مواد غذایی ترکیب شده و مضر می باشند- ظروف سنگی برای طبخ غذاهای گوشتی مانند انواع خورشت و آبگوشت مفید است این ظروف از بهترین ظروف هستند- ظروف ملامین به دلیل داشتن مواد حلقوی یا آروماتیک برای سلامتی مضر است- ظروف آلمنیوم هنگام پخت یونهای آزاد به غذا اضافه می کند که می تواند موجب بروز آلزایمر بلغم- راشیتیسم یا نرمی استخوان و کم خونی می شود- ظروف تفلون اکثراً بهداشتی نیستند- تفلون دارای ماده ای است به نام پلی تترا فلوئوراتیلن که این ماده برای سلامتی مضر است- روکش برای ظروف آلمنیومی و یا چدنی بیشتر از تفلون استفاده می شود- تفلون دارای فلز کادمیوم است که از فلزات سنگین است. این ماده به مرور وارد غذا شده و باعث بروز سرطان و کوتاهی قد و ضایعات پوستی و کم خونی می شود- ظروف لعابی از کیفیت بهتری نسبت به ظروف تفلون و آلمنیوم برخوردار است. ظروف پلاستیکی بهداشتی نیستند و در بعضی افراد از جمله کودکان ایجاد آلرژی و حساسیت می کنند- ظروف نقره، عمده مضرات آن ترکیب شدن آن با غذات به عنوان مثال اگر قاشق نقره ای را در زرده تخم مرغ فرو کنیم به سرعت اکسید شده و تغییر رنگ می دهد.

ظروف فوم که در رستوران های فست فود مورد استفاده قرار می گیرد به علت اینکه از نفت خام استفاده می شود، سرطان زاست- ظرف استیل سبب ورود سرب به غذا شده و سرطان زا است.
 اقلام و اغذیه های خطرناک:

روغن نباتی و کره گیاهی : مصرف این روغن ها در بدن باعث رسوب کلسترول در دیواره رگها- تنگی عروق قلب- افزایش فشار خون- افزایش کلسترول بد- کاهش کلسترول خوب یا HDL همچنین اسیدهای چرب موجود در این غذا موجب ایجاد زخم های گوارشی، اختلال در سوخت و ساز گلوکز و افزایش التهاب بدن می گردد- در مورد کره گیاهی یا مارگارین طبق تحقیقات در آمریکا بر روی 13 هزار بیمار ثابت شده که مارگارین در رسوب چربی و کلسترول در عروق و تشکیل پلاک چربی در عروق کرونر قلبی و بیماریهای ایسکمیک قلبی نقش موثر دارد و از عوامل سکته قلبی به شمار می رود.

تعریف ایسکمیک: نرسیدن خون و اکسیژن به رگهای قلب را ایسمیک می گویند.

توصیه می شود به جای این ها از روغن های حیوانی استفاده شود- افراد زیر 40 سال می توانند به راحتی از روغن های حیوانی استفاده کنندو افراد بالای 40 سال فقط یک بار آن هم در روز استفاده کنند. در این رابطه فرموده اند از گاو شیرش شفاء روغنش دوا و گوشتش مرض است-

بهترین روغن، روغن زیتون است- روغن دنبه: طرز تهیه ← 4 کیلو دنبه، 4 لیوان ماست، 1 لیوان سرکه و کمی هل تا دنبه که سرد و تر است گرم شود یا سیر همراه با دنیه چرخ کرده م مخلوط نموده، روی شعله ملایم گذاشته وقتی آب شد صاف کرده،

روغن زیتون- کنجد- ذرت- آفتاب گردان طبیعی- هسته انگور از روغن های خوبند-

مضرات سرخ کردن: با سرخ کردن با دمای بالای 150 باعث می شود مقدار زیادی از املاح معدنی، آنزیم ها و مواد مفید غذایی از بین برود و غذا دیر هضم شود. سیستم گوارش بدن را مختل و آنرا خسته و فرسوده می کند- توصیه می شود به جای سرخ کردن از بخارپز یا آب پز استفاده شود- غذاهای پر چرب- مصرف زیاد از حد روغن باعث بروز اضافه وزن بدن و چاقی شده و همچنین موجب افزایش چربی خون می شود-

نوشیدنی های صنعتی: اعم از گازدار، مانند نوشابه، دلستر، مء الشعیر صنعتی، نوشابه های بدون گاز مانند آبمیوه های صنعتی و ...  این نوشیدنی ها باعث پوسیدگی دندان ها، چاقی، سوء تغذیه- سنگ کلیه- چین و چروک پوست- پوکی استخوان- بیماری های کبدی- دیابت- آلرژی- کاهش حافظه-بیماری های قلبی و عروقی و ... می شود. توصیه می شود به جای آن ها از انواع شیرهای گیاهی مانند شیر بادام – شیر گردو- شیر پسته- شیر فندق – شیر خرما و ... یا از انواع شربت های طبیعی مثل شربت عسل با عرق بهار نارنج – شربت شاتوت- شربت توت فرنگی – انواع دم کرده های گیاهی و سنتی و ... استفاده شود.

دوغ با مصلحات آن مصرف شود. سرکه انگبین هم مفید است. نکته: نوشابه حاوی بنزوات سدیم است به عنوان ماده نگهدارنده که بسیار سمی خطناک و سرطان زاست متاسفانه در نوشابه های موجود در ایران از حد مجاز استاندارد هم بالاتر است- این ماده به شدت باعث آسیب به سلول های کبدی می شود- مواد رنگی در نوشابه هم به شدت برای قلب مضر است و سبب بی قراری و نامنظمی ضربان قلب می شود. گاز CO2  در نوشابه سبب پوکی استخوان می شود و ضعیف شدن دریچه انتهایی مری ( کاردیا ) را موجب می شود که باعث برگشت غذا از مری به معده می شود ( ریفلاکس ) فسفر و اسید فسفریک در نوشابه باعث پوکی استخوان و ایجاد سنگ کلیه می شود. قند موجود در نوشابه باعث چاقی می شود.

قند و شکر مصنوعی: قند و شکر موجود در انواع بیسکویت، آدامس، کیک، کلوچه، یخمک، نوشابه، بستنی، فالوده و ... باعث بیماری های متعددی می شود که برخی از آنها عبارتند از:

سرکوب سیستم ایمنی بدن- افزایش بیماری های قلبی- عروقی- افزایش فشار خون- چاقی- کاهش ویتامینE – کاهش حافظه- کاهش توانایی عملکرد آنزیمهای بدن- به هم خوردن تعادل هورمونهای بدن از جمله هورمون رشد و یا دیابت- یبوست- سرطان پروستات- سرطان پستان- سرطان تخمدان- سرطان انتهای روده بزرگ- سنگ کلیه صفرا – سنگ کلیه- آسم و آلرژی- میگرن- انواع سردرد های شدید- کیست تخمدان- افزایش هورمون استروژن در مردان- نازائی- پیری زودرس و ... می شود.

توصیه می شود به جای آنها از عسل- شکر سرخ- توت- مویز و سایر شیرینی های طبیعی استفاده شود.

آب یخ: نوشیدن آب یخ، تغییر ناگهانی در دمای بدن و معده ایجاد کرده، باعث غلیظ شدن شیره معده- از دست رفتن املاح موجود در خون و عدم تعادل سدیمو پتاسیم در بدن شده که می تواند منجر به صدمه به سیستم عصبی و کبد و کلیه شود- طب سنتی یخ را سودا زا دانسته حتی اگر درون آب ذوب شود باعث بسیاری از بیماری های سوداوی میشود.

بستنی و فالوده صنعتی: یخ موجود در بستنی و فالوده و یخمک و نوشمک و ... می تواند باعث دیسک کمر- ضعیف شدن اعصاب رحم- سقط جنین و نازائی و ضعف سیستم مغزی- نخاعی و ... شود-

کربوکس متیل سلولز موجود در بستنی که در کارخانه های صنعتی به عنوان حجم دهنده و تغلیظ کننده به جای پور ثعلب بکار میرود- می تواند باعث بیماری های صرع- دردهای شدید ناحیه لگن به خصوص در دوران عادت ماهیانه-  توصیه می شود به جای اینها از فالوده و بستنی های میوه ای و سنتی استفاده شود.

مرغ و تخم مرغ ماشینی: استفاده از آنها به چند علت توصیه نمی شود:

مرغ ماشینی به دلیل محرومیت از نور آفتاب و  بیداری مداوم ( 50-45 ) روز اسید لاکتیک فراوان در بدن آنها ذخیره می شود و باعث بیماریهای چون افسردگی، ترس، اضطراب، دیدن کابوس می گردد. مرغها با تزریق هورمون رشد به سرعت رشد کاذب پیدا کرده و فرآیند رشد طبیعی خود را طی نمی کنند که این باعث کاهش ارزش غذایی آنها می شود. استفاده از هورمون های استروژن و تستسترون (مردانه ) در مواد تغیه حیوانات باعث بلوغ زودرس و انسان می شود و هر چه سن بلوغ و یائسگی پایین تر باشد میزان ابتلا به سرطان افزایش می یابد به همین دلیل امروزه سرطان سینه در خانم ها و سرطان پروستات در آقایان شیوع زیادی پیدا کرده است. توصیه می شود در صورت امکان از مصرف آنها بخصوص پوست و جگر مرغ دوری کرده و به جای آن ا مرغ و تخم مرغ محلی و دیگر پرنده های خانگی استفاده گردد.

پرنده هر چه بلند پرواز ترباشد و از غذاهای طبیعی و متنوع طبیعت ساتفاده کرده باشد گوشتش گرم تر است

گوشت زیاد و استفاده از گوشت: استفاده از گوشت در حد متعارف مشکلی ایجاد نمی کند(هفته ای یکبار) ولی استفاده مکرر آن موجب افزایش کلسترول- بالا رفتن اسید اوریک- نقرس( در مفاصل مخصوصاً ناحیه انگشت شصت پا ) و سایر بیماریهای مفصلی می گردد-

گوشت گاو سودازا و خون را غلیظ کرده و برای کبد مضر است- ابوعلی سینا 16 نوع بیماری  مهلک را به مصرف گوشت گاو مرتبط میداند- از جمله: جزام- واریس- بواسیر- سرطان- مالیخولیا – همچینین سودای موجود در گوست گاو موجب تیرگی پوست صورت افسردگی- وسواس- بزرگ شدن طحال  و سایر بیماری های سوداوی می شود-

توصیه می شود به جای آن از گوشت گوساله یکساله- گوشت شتر- گوشت گوسفند- بوقلمون- مرغ و خروس محلی استفاده نمود-

فرآورده های گوشتی صنعتی : مانند سوسیس- کالباس- همبرگر- کباب لقمه- هات داگ و ...

بدلیل داشتن نیترات سدیم موجود در آنها در بدن با گلوبین موجود در خون ترکیب شده و ماده ای به نام نیتروزآمین ایجاد می کند که موجب بروز سرطان معده می شود- همچنین فسفات موجود در آنها باعث اختلال در جذب کلسیم و خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می دهد. نمک و چربی زیاد موجود در آنها خطر ابتلا به فشار خون و بیماریهای قلبی و عروقی را بالا میبرد.

وجود چاشنی های متعدد مانند سیر زیاد- فلفل و سایر ادویه های تند بر کبد اثر تخریبی داشته و انواع ناراحتی های پوستی مانند جوش یا آکنه را ایجاد می کند.

ساندویج و پیتزا: بخاطر داشتن سوسیس و کالباس، بیماریهای مختلفی را باعث می شوند. خمیر پیتزا به دلیل داشتن آرد نول در روده تبدیل به قند شده و تولید الکل می کند می تواند موجب بیماری میگرن شود. از دیگر عوارض ناشی از این غذاها بیماری های پوستی- گوارشی- عصبی و یبوست است که خود باعث عوارضی چون هموروئید- شقاق معده- کولیت یا قلنج روده می شود.

پنیر پیتزا و پنیرهای مشابه آن در اثر ماندن و تخمیر زیاد حالت کش دار پیدا می کنند و سودازا می باشند توصیه می شود به جای اینها از فلافل که از غذاهای مفید و سنتی ایرانی می باشد استفاده شود به شرط اینکه روغن آن سوخته نباشد. غذاهای آماده و رستورانی مانند فست فود بر اساس تحقیقات انجام شده به دلیل استفاده از افزودنی های صنعتی و مواد اولیه مثل سوسیس و کالباس با روش نادرت تهیه آن باعث امراض سوداوی مانند ناراحتی های پوستی- عصبی – دیدن خوابهای آشفته- کابوس و ریزش مو در انسان می گردد. همزمان با گسترش رستورانهای فست فود در دنیا پدیده ی چاقی نیز رواج یافته که خود چاقی باعث امراضی از قبیل بیماریهای قلبی- سرطان روده – معده- سینه- فشار خون بالا و نازایی می شود.

 ماکارونی- لازانیا و انواع رشته های صنعتی : ماکارونی چون با آرد نول درست می شود و به دلیل حالت خمیری و زیاد جویده نشدن بزاق کمتری تولید شده و به راحتی هضم نمی شود و فاقد فیبر گیاهی بوده و ایجاد یبوست می کند و باعث به وجود آمدن ستم پتومائین نفخ معده و روده – و گازهای سمی دیگر در روده ی بزرگ می شود- کاکارونی حاوی گلوتن صنعتی است که سرطان زا می باشد- از عوارش دیگر ماکارونی یبوست است-

پفک: در یک تحقیق علمی در انگلستان مشخص شده که درصد عقیمی و ناباروری در کودکانی که پفک زیاد مصرف کرده اند بیشتر از بقیه ی کودکان است. پفک حاوی ماده ی تارترازین همان مادهی قرمز و نارنجی می باشد که سبب اختلال رفتاری- اضطراب و پرخاشگری و تند خویی و حالتهای عصبی در افراد می شود- پنیر در پفک چسبندگی فوق العاده ای در دندانها دارد به طوریکه با 7 مرتبه مسواک زدن صحیح متوالی باز هم پفک لای دندانها مشاده می شود- پفک اشتهای طبیعی کودکان را از بین می برد.

برنج سفید: پر مصرف ترین اقلام سفره ایرانی است- مصرف زیاد آن بسیار مضر است- سودازا است و خون را به شدت غلیظ و ایجاد شده ( انسداد عروق ) و ایجاد سنگ کیسه ی صفرا و سنگ کلیه می کند باید آن را کمتر مصرف کرد و در صورت مصرف به صورت کته یا شوید پلو و یا برنج همراه با مصلحات آن مانند زعقران و زیره استفاده نمود. نتیجه تحقیقی در ایتالیا نشان داده رژیم غذایی حاوی مقدار زیاد غلات بدون سبوس مخصوصاً نان سفید باعث افزایش خطر ابتلا به سرطان کلیه می شود.

سس مایونز: سسها حاوی زرده تخم مرغ، روغن مایع و ادویه های مختلف هستند که مصرف این گونه مواد مشکلات زیادی مانند سنگهای صفراوی- ناراحتی های کبدی- آلرژی – چرب شدن سریع پوست و مو- گرفتگی عروق قلبی ایجاد می کند. این سس حاوی ماده ی نگهدارنده پتاسیم و بنزوات سدیم است که سرطان زا بوده. به تجربه ثابت شده هیچ ماده ی غذایی به اندازه ی سس مایونز موجب صدمه به پوست و ایجاد جوش مخصوصاً در خانمها نمی شود.

ادویه های تند: اگر به مقدار کم مصرف شود مشکلی ایجاد نمی کند، ولی اگر بطور مرتب و زیاد مصرف شود باعث ناراحتی های پوستی و آلرژیهای شدید، آسم، غلظت خون، خارش چشم و التهاب کبد می شود.

نمک: استفاده مداوم از چاشنی های شور مضر و سودازاست و سلامتی انسان را به خطر می اندازد. بهتر است بیش از مقدار لازم ( 6 کیلوگرم در روز ) استفاده نشود. مصرف زیاد نمک اثرات مضری بر سلامتی انسان دارد که مهمترین آنها عبارتند از فشار خون، پوکی استخوان، سرطان معده، آسم، بیماریهای کلیوی و احتباس مایعات بدن ( ورم ).

طبق سفارش بزرگان توصیه می شود نمک را قبل و بعد از غذا مزه مزه کنیم که باعث رفع صدها بیماری می شود، نه اینکه ان را به غذا اضافه کرده و مشکلات زیادی ایجاد کنیم فقط به قدری که مزه ی غذا اصلاح شود می توان به ان نمک اضافه کرد.

پخت غذا در زودپز و درجه حرارت بسیار بالا و فشار ناشی از بسته بودن محیط پخت موجب دگرگونی مواد غذایی شده و سیستم گوارشی را فرسوده می کند و مواد سرطان زا تولید می کند. در طب سنتی غذا باید آهسته و پیوسته پخته شود.

خشکبار تیزابی مویز- انجیر خشک- کشمشهای سفید و سبز- قیسی: تیزاب که نام دیگر ان اسید نیتریک است و جهت مراقبت و جلوگیری از فساد برای ماندگاری بیشتر مواد مورد استفاده قراز می گیرد. این ماده بر اثر تبدیل شدن به نیتریت و نیتروزآمین با هموگلوبین خون ترکیب شده و بیماریهای بسیار خطرناکی از جمله سرطان خون ایجاد می کند.

دخانیات، مواد مخدر و نوشابه های الکلی: برخی از مضرات آنها عبارتند از: ریزش مو- آب مروارید- چین و چروک پوست- ضایعات شنوایی- سرطان- ( مخصوصاً سرطان مثانه آقایان بیستر )- فساد دندان ها- پوکی استخوان- بیماریهای قلبی- زخم معده- سرطان رحم- سقط جنین- سیروز کبدی- تغییر شکل سلولهای جنسی و ...

شیر و فرآورده های لبنی پاستوریزه: به دلیل از دست دادن بیش از حد چربی و وجود مواد نگهدارنده طبیعی سرد و تر داشته می تواند موجب عوارضی چون سردرد- خواب آلودگی- فراموشی- بیماریهای گوارشی- روماتیسم و ... شود. شیر باید تبدیل به پنیر شود تا برای بدن قابل استفاده شود اگر پنیر نبود بیشتر باید با مصلحات هورده شود.

توصیه می شود به جای آنها از لبنیات محلی با مصلحات استفاده شود. ( عسل، گلاب، هلف خرما )

میوه های گلخانه ای و غیر فصلی: طبق فرمایش امام صادق علیه السلام زمان رسیدن میوه ها با زمان احتیاج بدن هماهنگ بوده و خوردن میو ههای غیر فصلی مضر می باشد. مثلاً خیار که در تابستان می روید حدود 95% آب و 5% املاح دارد که در گرمای شدید تابستان و افراد گرم مزاج بسیار مفید است.

اما مصرف آن در زمستان و فصول دیگر باعث بیماریهای مختلف بلغمی می شود.

همچنین میوه خیار و گوجه فرنگی گلخانه ای به دلیل اصلاح ژنتیکی، مصرف بیش از حد کودهای شیمیایی و همچنین تاثیر گازهای گلخانه ای مضر است و انواع آلرژی و حساسیتهای پوستی را ایجاد می کند.

از نظر طب سنتی در فصلهای سرد بهتر است بیشتر از سوپ و مواد گرمی استفاده کرد و در فصلهای گرم از سالاد و مواد خنکی استفاده کرد.

مواد کاقئین دار چای: تاثیرات کافئین در بدن عبارتند از بیماریهای گوارشی، کم خونی، حرکت نامنظم ماهیچه های قلب، فشار خون بالا، زایمان زودرس، کاهش جذب اهن در روده ها، افزایش اپی نفرین و نور اپی نفرین و کاتیکول آمین ها و ...

در منابع طب سنتی چای سیاه را نسبت به انواع دیگر چایی ضعیفتر و پست تر معرفی کرده اند. توصیه می شود به جای چای از انواع دمکرده های گیاهی با خواص مختلف و متناسب با مزاج هر فرد استفاده شود.

ترشی و سرکه های صنعتی: مصرف این ترشی ها اشتهای کاذب تولید نموده و باعث پرخوری می گردد و می تواند موجب ناراحتی گوارشی مانند زخم معده و زخم اثنی عشر کردد. افرادی که بطور مداوم از این مواد استفاده می کنند به دلیل غلبه ی سردی مستعد ابتلا به بیماریهای استخوانی و مفصلی، ضعف اعصاب، صرع و ناتوانی جنسی می شوند. توصیه می شود به جای استفاده از آنها از ترشی های گیاهی مثل آب لیمو ترش تازه، سرکه های طبیعی مانند سرکه ی سیب، سرکه ی انگور و زیتون پرورده استفاده شود.

مایکروفر: به خاطر داشتن امواج الکترومغناطیستی باعث عوارضی چون آسیب سلولهای مغزی و دستگاه عصبی، سردرد، خستگی، آب مروارید و سرطان خون می شود.

روش صحیح تهیه ی سرکه انگبین: سرکه 1+ عسل2+ عرق نعنا2

ضروریه:

1- هوا 2- حرکت و سکون 3- خواب و بیداری4- طعام وشراب 5- استفراغ و احتقان 6- اعراض نفسانی

نکته: همانطور که در تعریف مفهوم نظام پزشکی که قبلاً شرح داده شد در مکتب طب سنتی ایران حفظ سلامت و تندرستی در درجه ی اول اهمیت قرار دارد و درمان بیماری وظیفه ی دوم پزشک است.

خستگی مزمن- کاهش حرارت غریزی- غلبه ی سردی و خشکی

1- هوا: حکمای طب سنتی برای هوا ارزش خاصی قائل بودند و به نقش هوای سالم در حفظ سلامت توجه داشتند. چون هوای تاثیر مهمی بر قلب و روح قلب حیوانی دارد و این روح خود بر روح مغز نفسانی   و طبیعی کبد اثر می گذارد. به عبارت دیگر هوا روی تمامی افعال و حرکات بدنی و نفسانی تاثیر می گذارد. تراکم جمعیت در یک محیط بسته و کیفیت نامناسب هوا دو عامل مهم نرسیدن اکسیژن کافی به بدن و دفع co2 از آن هستند و در بدن آشفتگی هایی پدید می آورند، این اختلالات گاه  حاد هستند و بیمار متوجه آن می شود و گاه مزمن می باشد و ممکن است مشکلات گوناگونی برای بیمار ایجاد نماید و حتی پزشکان را در تشخیص دچار سردرگمی کند. سه دسته ی این اختلالات خستگی مزمن می باشد.

که امروزه به علت آلودگی هوا و عدم تنفس هوای مناسب این اختلالات به طور گسترده مشاهده می شود. هوای آلوده به سرب موجب کاهش حرارت غریزی و افزایش تظاهرات بالینی غلبه ی سردی و خشکی مانند افسردگی، خوابهای آشفته، بی خوابی، خستگی و گرفتگی عضلات ساق پا می شود.

2- حرکت و سکون: حرکت برای تندرستی انسان و پس از آن نیز برای تمدد قوا بسیار لازم است، تمامی حرکات، حرارت را افزایش می دهند و موجب کاهش رطوبت بدن می گردند- ( درد زانو: حتی کمی حرکت رطوبت را کم کرده و درد کمتر می شود. )

استراحت رطوبت بدن را باز می گرداند و قوای لازم را برای حرکات بعدی فراهم می آورد- مقدار حرکت و مقدار سکون مناسب و مفید برای هر فرد بر پایه ی مزاج وی تعیین می شود و عدم تعادل در این الگوی فردی زمینه ساز بروز بیماریهای گوناگون می گردد. حرکت بیش از حد باعث ایجاد حرارت زائد شده و رطوبت بدن را کاهش می دهد. ( طبح گرم و خشک در تابستان در گرما ورزش نکند ) ( بلغمی در هوای گرم می توانند ورزش کنند ) فعالیت کم نیز باعث افزایش سردی و تری شده و باعث بیماریهای ناشی از سردی و تری مخصوصاً در مفاصل می گردد. جماع نیز از حرکات محسوب می شود که افراط در آن باعث خشکی بدن و کاهش حرارت غریزی و در نتیجه سردی بدن می گردد.

نکته 1 : اگر فردی که در سن جوانی ( گرمی و خشکی ) است بیش از حد فعالیت کند دچار حرارت بالا سردرد، کاهش وزن اشتها می شود، چنین فردی نیاز بیشتری به استراحت در جای خنک دارد.

نکته 2 : برای کسانیکه مزاج سرد دارند حرکت و ورزش مناسب است و آنها را به اعتدال نزدیک می کند.

3- خواب و بیداری :  تعادل خواب و بیداری بر حفظ سلامتی و درمان بیماریها اهمیت دارد ولی امروزه کمتر به ان توجه می شود. عدم تعادل در خواب و بیداری می تواند زمینه ساز بیماریهای مختلف گردد- خواب تمام اعمال طبیعی شامل هضم، متابولیسم و دفع سموم را بهبود می بخشد و قوای مغزی را تقویب می کند و موجب تجدید قوای اندامهای مختلف و ترمیم بافتهای صدمه دیده و به طور کلی باز گرداندن سلامتی به بدن می گردد. بهترین زمان خواب از ساعت 10 شب تا سحر می باشد. لازم است حرف شام حداقل 3 ساعت قبل از خواب صورت بپذیرد و فرد نیم ساعت پس از شام به مدت 20-15 دقیقه آرام آرام راه برود.

علت خواب وجود رطوبت معتدل در مغز است که اعصاب را سست و راههای عصبی و روح نفسانی را غلیظ می کند بدین سبب روح نفسانی در اعصاب نفوذ نمی کند و در حسهای ظاهری سکون پدید می آید و موجب بی حرکتی ( به جز حرکت تنفسی و قلبی و اعمال هضمی ) می شود. طبیبان بیداری را به حرکت و خواب را به سکون تشبیه کرده اند معمولاً خواب افراد دارای مزاج سرد و تر و گرم و تر بیشتر است ولی افراد دارای مزاج گرم و خشک و سرد و خشک با خواب کمتر انرژی لازم را بدست می آورند.

بیداری ظاهر بدن را گرم و باطن بدن را سرد می کند- در حالیکه خواب ظاهر تن را سرد و باطن را گرم  می کند در نتیجه خون متوجه قسمت احشاء می شود و اعمال دستگاه گوارش مثل هضم و جذب به بهترین وجه انجام می شود.

نکته 1 : خواب روز برای بیماران مفصلی با سوء مزاج سرد و تر پسندیده نیست و موجب شدت بیماری، افزایش وزن، احساس کسالت و ... می شود.

نکته 2: بیداری شبانه برای افراد عصبی با مزاج گرم مناسب نمی باشد.

4- طعام و شراب: غذا اهمیت خاصی در حفظ سلامتی انسان دارد- از نظر طب سنتی ایران، انسانها با یکدیگر تفاوت مزاجی و ساختاری دارند بنابراین لازم است پزشک و پرستار در تشخیص مزاج و توجه کامل به ویژگی های ساختاری هر فرد برای وی تدبیر غذایی مناسب و تدابیر دیگر از جمله بادکش، حجامت و فصد را تجویز نماید.

اگر که فرد طبع سرد و تر داشته باشد بهترین تجویز برای آن ورزش پیاده روی، استفاده از مصلحات همراه غذا و بادکش گرم و خشک می باشد.  

اگر فرد طبع گرم و تر داشته باشد، حجامت برای آن مفیدتر است.

اگر فرد طبع سرد و خشک ضعف بدنی داشته باشد، استفاده از غذاها + مصلحات و با تمهیدات لازم فصد برای آنها مفید است.

در افراد با طبع گرم و خشک بیشتر استفاده از غذاها+ مصلحات و در آخر حجامت توصیه می شود.

محمد بن زکریای رازی و بسیاری از حکما اولین و مهمترین تدبیر درمانی در بیماران را اصلاح یا تجویز رژیم غذایی می دانستند.  ص 68 کتاب اول      دوران نقاهت: زرده تخم مرغ عسلی، گوسفند یکساله، کبک

مزه های مهم : یکی از نکات مهم در تغذیه ی طب سنتی ایران توجه به مزه ی غذاهاست معمولاً هر مزه از کیفیت های خاص برخوردار است.

مزه کیفیت

ترش سرد وتر- سرد و خشک-آبغوره- آبلیمو- سماق- سرکه

تلخ ( به جز کافور )     گرم و خشک

شیرین           معتدل مایل به گرمی

شور          گرم و خشک  

مزه          کیفیت

تند             گرم و خشک

بی مزه          سر و تر  

ترشی: آبغوره- آبلیمو- سماق- سرکه  

حامض پس از ورود به بدن سردی و خشکی را افزایش میدهد. هر چه ترشی آن بیشتر باشد سردی و تری بیشتری ایجاد می کند- افراط در استفاده از این مواد تاثیر منفی بر دستگاه تنفسی و عصبی دارد و باعث تشدید سرفه می شود.

افراد سوداوی از مصرف آنها صدمه بیشتری می بینند تنها ماده ی ترشی که ضرر کمتری برای دستگاه عصبی دارد نارنج است.

تلخی : این مواد گرمی و خشکی بدن را افزوده و با رقیق کردن خون استعداد خونریزی را افزایش میدهد.

پاک کننده دستگاه گوارش از مواد زائد ، لزج و بلغمی میباشد.مثل صبر زرد، مرکی، سورنجان.

شیرین: معتدل و مایل به گرمی هستند. پس از گوشت و نان مناسب جزء غذاهای اصلی به شمار میروند. مثل عسل و میوه های شیرین.

شور:گرم وخشک است. نمک طعام در رئس این گروه است. مصرف به اندازه این مواد بلغم را از بین میبرد و اشتها را افزایش میدهد.

تند: گرم و خشک مثل فلفل ، مصرف این مواد برای افراد بلغمی گاه گاهی مناسب است اما اثر تحرک کنندگی بر افراد صفراوی دارد.

بی مزه: سرد و تر هستند. مانند خیار و کدو- مصرف بیش از اندازه آنها انرژی بدن و توان اعضا را کاهش میدهد-

5- استفراغ و احتباس(احتقان): استفراغ از ریشه ی فراغت میباشد و در طب سنتی به معنی پالایش و تخلیه ی بدن از مواد زائد و غیر طبیعی است . به عبارت دیگر استفراغ معینی زودودن سم و مواد زائد که در هر یک از مراحل چهار گانه هضم و متابولیسم مواد غذایی ایجاد میشود. این مواد زائد به طور روزمره در بدن ایجاد و انباشته میشود و لازم است از راههای خروجی طبیعی بدن دفع گردد.

نکته: مفهوم استفراغ در طب سنتی با اصطلاح امروزی استفراغ در خروج مواد موجود در معده از طریق دهان متفاوت میباشد. حکما به این عمل قی میگویند.

اگر فردی به اندازه کافی غذا بخورد ولی مدفوع، ادرار و تعریق کافی نداشته باشد به زودی دچار مشکل خواهد شد. همچنین اگر فردی به اندازه کافی غذا بخورد ولی بیش از اندازه مدفوع و ادرار و تعریق داشته باشد به عبارت دیگر استفراغ بیش از اندازه داشته باشد دچار ضعف و بیماری خواهد شد.

احتباس به مفهوم نگه داشتن به اندازه مواد مورد نیاز و ضروری برای بدن است. ضرورت نیاز به احتباس مواد از آن جهت است که از سویی بدن انسان بطور دائم در حال تحلیل مواد درونی است و از طرفی امکان استفاده و خوردن همیشگی برای انسان وجود ندارد پس باید مواد غذایی ضروری در بدن نگه داشته شوند- پدیده های استفراغ و احتباس دو پدیده ی ضد یکدیگرند و تعادل عملکرد آنها ضامن سلامتی است. گاهی قوه ی تدبیر کننده یبدن به صورت طبیعی عکسل العمل طبیعی بدن است مثالاً اگر سردی بالا رفت بدن خود به خود با استفراغ ، موجب اسهال میشود و مواد زائد از طریق دستگاه گوارش دفع میکند. سپس خود آن را بر طرف میکند و یا گاهی حجم ادرار را کم یا زیاد میکند.

انواع استفراغ: 1- استفراغ طبیعی: مانند دفع گازهای سمی از ریه طی بازدم- دفع مدفوع و ادرار و عرق کردن- عادت ماهیانه- عطسه- سکسکه- دفع ترشحات از گوشه ی چشم (هنگام بیدار شدن از خواب صبحگاهی مشهود است)- ترشح شیر- ترشح رحمی و دفع منی- هر یک از این موارد باید به اندازه ی متعادل باشد و افزایش و کاهش هر کدام میتواند به بیماری منجر شود.

3- استفراغ ایجاد شده توسط پزشک: برای دفع مواد زائد و سموم که در بدن ذخیره شده و قوای طبیعی بدن نتوانسته بطور کافی آنها را دفع کند و در ایجاد طبی عت نیاز به کمک طبیب دارد . طبیب با استفاده از یکی از روشهای استفراغ طبی مانند ایجاد اسهال، تعریق، افزایش ادرار، فصد، حجامت و... به یاری طبیعت میشتابد و به سیر طبیعی دفع مواد زائد و سموم کمک میکند. باید توجه داشت که استفراغ بیش از حد مجوف(خشک کننده) بدن است.

4- اسباب احتباس: افزایش غیر طبیعی قوت نگهدارنده (ماسکه) به طوریکه مانع دفع مواد اضافی شود. ضعف قوای هاضمه و دافعه (هضم و دفع) در صورت اول مراحل نصنج ماده طولانی میشود و به تبع آن دفع ماده به تاخیر میافتد- و در حالت دوم مواد زائد دفع نمیگردد- سده یا انسداد در مسیر دفع مواد – غلظت بیش از اندازه مواد انصراف  طبیعت بدن به سوی دیگر مانند آنچه که در بحران اتفاق می افتد (افسردگی ها مثلاً میگوید 1هفته دفع نداشته است) یبوست به هر شکل و.....  هر گاه این اسباب به شکل متضادی اتفاق بیفتد باعث استفراغ غیر طبیعی میگردد.

5- حالت روانی یا اعراض نفسانی: مهمترین نقش را در حفظ سلامتی و درمان بیماری برعهده دارد زیرا به سرعت قوا و افعال را تحت تاثیر قرار میدهد در حالی که مواردی دیگر از ستدی ضروریه برای اثر بخشی نیاز به زمان دارد. حکیم سید اسماعیل جرحانی در کتاب اغرض الطبیعه در این باره میگوید: « اعرض نفسانی شادی است و غم، خشم و لذت، ایمنی وترس، خجلی واندیشه، کارهای مهم و  عملهای باریک وامید و ناامیدی » مزاج انسان بشدت از حالات روانی تاثیر میپذیرد.

بعضی از این حالات با سرعت بسیار زیاد و بعضی با سرعت کمتر مثلاً خشم حرارت را بطورناگهانی به بیرون میراند.  (چون قلب حرارت میخواهد اگر یکباره حرارت خارج شود قلب سرد میشود) در حالی که لذت حرارت را کم کم به بیرون میراند.

ترس حرارت را به طور ناگهانی به داخل میراند، چهره سفید میشود (از داخل گرم از بیرون سرد) .

اندوه حرارت را کم کم به داخل رانده و در دراز مدت باعث بیماریهای سوداوی میشود. این افراد همیشه میگویند ازداخل آتش گرفته اند ولی از بیرون سردند-

حالتهای روانی                            کیفیت

خشم                                         گرم و خشک

هیجان                                      گرم و خشک

نگرانی              گرم و تر(تا حدودی دغدغه داشتن خوب است)

ترس                                       سرد و تر

افسردگی                                 سرد و خشک

غم                                        سرد و خشک

کسی که ضروریات ششگانه دیگر را به خوبی تدبیر کند ولی بسیار زود خشم یا بسیار بی خیال و خون سرد باشد نمیتواند به تندرستی کامل دست یابد، تسلط بر حالات نفسانی و واکنش معقول در برابر پیشامدها خیلی مهم است. پزشک نیز باید سودها وزیانهای حالات روانی گوناگون مانند غم وشادی،ترس و خشم و.... را بشناسد تا بتواند با همه ی نیرو با بیماریها مبارزه کند و سلامت را به فرد بازگرداند. اقسام اعراض نفسانی: در طب سنتی ایران 6 دسته میدانستند:

غضب- فرح- فزع- غم- هم- خجلت –

همه ی این اعراض مستلزم حرکت روح هستند زیرا نفس از هر چیزی که در آن ملایمت و یا منافرت باشد متاثر میشود.

فرق هم و غم: غم درباره ی چیزی است که در گذشته از دست رفته و دیگر دست یافتنی نیست یا چیزی به دست نیاورده در آینده که قابل وصول نخواهد بود.

هم: درباره ی چیزی است که اگر چه به سختی ولی دست یافتنی است.

منفج: یعنی اعتدال دهنده قوام اخلاط: و مواد دوایی است که قوام اخلاط را تعدیل و آنها را قابل دفع میکند- مانند خشخاش که خلط رقیق را غلیظ میسازد یا بر عکس آویشن خلط غلیظ را رقیق میکند- یا آنکه مانند تخم شنبلیله که خلط منجمد را نرم و سیال میسازد.

خلطی که غلیظ است مانند بلغم غلظ و سودا منفج آن را رقیق میکند.

خلطی که رقیق است مانند صفرا ، منفج آن را غلیظ میکند تا به آسانی از بدن دفع شود. عناب منفجها را باید با ملایمت و با مصلحات شروع کرد زیرا اگر ناگهانی خلط جا به جا شود خلط فاسد جایگزین آن میشود. ماده ی منفج داده شده ی هر عضو مثلاً ریه: اخلاط و ترشحات سینه- بیماری دماغی یا مغزی: نزله یا ترشحاتی که از بینی خارج میشود معمولا برای این افراد علاوه بر منفج عمومی، منفج موضعی مانند بخور توصیه میشود.

                             « مواد تشکیل دهنده »

منفج سودا:  اسطوخدوس، افطیمون، رازیانه، شیرین بیان، صمغ عربی، بادرنجبویه،...

منفج صفرا: مغزفلوس(بدون تخم) ، تمر هندی، عناب، آلوبخارا، گل بنفشه، کاسنی،...

منفج بلغم: پرسیاوشان، اسطوخدوس، افسنعلین، افتیمون، زنجبیل، رازیانه، دارچین، گل گاوزبان، کندر،...

منفج دم: دم نیاز به منفج ندارد. در این افراد حجامت و بعضی مواقع فصد انجام میگیرد. ولی اگر اخلاط دیگر مثلاً دم و بلغم با خلط اینها آمیخته شده باشد بر اساس خلط غالب منفج میدهیم، در این افراد غم و اندوه، اضطراب و دلشوره بر دستگاه گوارش آنها تاثیر گذاشته و باعث تآخیر در هضم شده و اخلاط غیر طبیعی مانند بلغم ایجاد میکند. شادی و تفریحات مناسب و مصاحبت با افراد مثبت باعث شاد شدن روح و هضم بهتر غذا در این افراد میشود.

مسهل: مسهل یعنی اسهال آورنده دوایی است که با قوه ی مسهل و حرارت نفوذ جلا دهنده ترفیق و جذب و دفع خود، فضولات معده و اخلاط فاسد را از نقاط دور دست و از عروق و منافذ بدن جذب کرده و از راه امعاء یا گوارش خارج یا دفع میکند. مانند برگ سنا و گل سرخ .

ملین: یعنی لینت آورنده و نرم کننده شکم، دوایی است که با توت حرارت معتدل و رطوبت خود مواد موجود در معده و امعاء را خارج میکند مانند مغزفلوس- شیر خشت- خاکشیر- تمرهندی- خیارچمبر و.....